HomeLibraryMuhurta CintamaniCh.5 · Chapter 5
Muhurta Cintamani · Chapter 5

60
Verses
0
Translated

All 60 verses

1
माघ, अगहन, वैशाख, आश्विन, फाल्गुन, ज्येष्ठ, श्रावण इन महीनों में शुक्लपक्ष में, शुभग्रहों के वासर मे
2
श्रुतित्रयमृवृक्षिप्र श्रवस्वाता सिंताम्बरे । मध्यं च मुलादितिभे पितृभिश्रे परेष्वसत्‌ ॥ २॥ अन्वयः--
3
वेधतेष । दरश्शरिक्तासंध्याषष्ठीद्वादशी भद्ानिद्रासंक्रमे रोगेउष्टम्यां चन्द्रसूयोपरागे पाते चाह्य नो
4
हस्तानिलाधिवपृगमैत्रवसु ध्रुवाख्य: शक्रान्वितं: शुभतिथों शुभवासरे च। स्‍्नायादथातंववती सृगपोष्णवायुह
5
रजोदर्शन से चार दिन बाद अपनी स्त्री के गमन में नक्षत्र गण्डान्त, तिथि गण्डान्त, लग्न गण्डान्त, जन्मन
6
भद्रा, छठि, पर्व अर्थात्‌ कृष्णपक्ष की चतुर्दशी, अष्टमी, अमावास्या, पूर्णिमा, सूर्यसंक्रान्ति और रिक
7
अन्वयः--शुभै: केन्द्रतिकोणेषु (स्थिते:) पाप: तयायारिगे: पुड्‌ ग्रहदृष्टलग्ने अब्ज ओजांशगे च यग्मरात्
8
जीवार्का रदिने मृगेज्यनिऋतिश्रोत्रादितिब्रध्नभ रिक्तामाक रसाष्टव्ज्यंतिथिभिर्मासाधिपे. पीवरे । सीमन्
9
मासेइ्वराः सितकुजेज्यरवोन्दुसोरिचन्द्रात्मजास्तनुपचन्द्रदिवाकराः स्युः । स्त्रीणां विधोबं लमुशन्ति व
10
पूर्वोदिते: पुंसवर्न विधेयं मासे तृतीये त्वथ विष्णपुजा । मासे5ष्टंसे विष्णुविधातृजीवलंग्ने शुभ मृत्य
11
तज्जातकर्मादि शिशोविधेयं पर्वाख्यरिक्तोनतिथों शुभेषज्नि । एकादश द्वादशके5षपि घने मृदुश्रुवक्षिप्रचरो
12
पौष्णभ्रुवेन्दुकरवातहयेषु सूती- स्नान समित्रभरवीज्य कुजष शस्तम । नार्द्ात्रयश्रुतिमघान्तकमिश्रमूल त्
13
मासे चेत्प्रथमे भवेत्सदशनो बालो विन्येत्स्वयं हन्यात्संक्रमतो5नुजातभगिनीं मात्रग्रजान द्च्चादिके । ष
14
सूर्य जिस नक्षत्र में स्थित हों उस नक्षत्र से पाँच नक्षत्र पर्यन्त बालक को झुलुआ पर चढ़ाकर झुलावे तो
15
जन्मदिन से बत्तीसवें, बारहवें, सोलहवें, अठारहवें वा दशरवोें दिन; चन्द्र, बुध, बृहस्पति वा शुक्रवार औ
16
कवीज्यास्तच त्राधिमासे न पौष जल॑ पूजयेत्सूतिका मासपूर्ता । बुधन्द्वीज्यवारे विरिक्त तिथौ हि श्रुतीज्
17
रिक्तानन्दाष्टदर्श हरिदिवसमथोी सौरिभौमाकंवाराँल्‍्लग्नं॑ जन्मक्षेलग्नाष्टमग्‌ हलवगं मीनमेषालिकं च॑ ।
18
लग्न से पहिले, चौथे, सातवें और तीसरे स्थान में शुभ ग्रह हों; दरवें स्थान में कोई ग्रह न हो; तीसरे, छ
19
चत्रिकोणच्ययकेन्द्राष्टस्थित
20
अन्वयः--क्षी णन्दुपूर्ण चन्द्रेज्यज्ञभौमार्काकिभार्ग व: ग्रहै: त्रिकोणव्ययकेन्द्राष्टस्थिते: (क्रमंण
21
मज्ुल के बली रहते; जन्म से पाँचवें महीने मेंऔर चौथि, नवमी, चतुर्दशी को छोड़ अन्य तिथियों में; तीनों
22
अन्वयः--तस्मिन्‌ काले तत्पुरस्तात्‌ वस्त्र शस्त्र पुस्तक लेखनीं स्वर्ण रौप्यं च स्थापयेत्‌ । बाल: यत
23
मंगल और दनेशचर को छोड़ अन्य दिनों में; तीनों उत्तरा, रोहिणी, मृगशिरा, रेवती, चित्रा, अनुराधा, हस्त,
24
॥ अन्बयः--चेत्रपौषावमहरिशयनं, जन्ममासं, रिकतां च युग्माब्दं, जन्मतारां, एतान्‌ हित्वा, ऋतुम॒निवसृि:
25
संशुद्धे मृतिभवने त्रिकोणकेन्द्रव्यायस्थे: शुभखचर:ः कवीज्यलग्ने । पापाख्येररिसहजायगेहसंस्थलंग्नस्थे
26
अन्बयः--या म्यायने गीर्वाणाम्बुप्रतिष्ठापरिणयदहनाधानगे हप्रवेशा: चौलं, राजाभिषेक: ब्रतं अपि नैव शुभद
27
पुरः पश्चाद्भगोर्बाल्यं त्रिदशाहं च वार्धकम्‌ । पक्ष पंचदिनं ते हे गुरोः पक्षमुदाहते ॥ २७१ अन्वयः--भ
28
ते दशाहं दयोः प्रोक्‍्ते केश्चित्सप्तदिनं परे: । अ्यहं त्वात्ययिकेः्प्यन्य रर्धाहूं च॑ं ज्यहूं विधो:
29
चूडावर्षात्ततीयात्प्रभवति विषमेष्ष्टाद्यरिक्ताकं षष्ठीपर्वोनाहे विचेत्रोदगयनसमये ज्ञेन्दृशक्रेज्यकान
30
यदि चन्द्रमा क्षीण हो तोसोमवार को मुण्डन कराने से उस बालक की मृत्यु, मंगल को अस्त्र से मृत्यु, शनेश्
31
पत्चमासाधिके मातुगंर्भ चौल॑ शिक्षोन सत्‌ । पत्च वर्षाधिकस्येष्ट गर्भिण्यामपि मातरि ॥ ३१॥ अन्वयः--पञ्
32
तारादौष्टच्रे<ब्जे त्रिकोणोच्चगे वा क्षौरं सत्स्यात्सौम्यमित्रस्ववर्ग । सौस्ये भेडब्जे शोभने दुष्टता
33
ऋतुमत्या: सुृतिकाया: सुनोश्चौलादि नाचरेत्‌ १ ज्येष्ठापत्यस्य न ज्येष्ठे कश्चिनमार्गंडपि नेष्यते ॥ ३३
34
दन्तक्षोौरनखक्रियात्र विहिता चौलोदिते वारभे पातंग्याररवीन्‌ विहाय नवमं घर च॒सन्ध्यां तथा । रिक्तां प
35
ऋतुपाणिपीडमृतिबन्धमोक्षण क्षुरकर्म च द्विजनुपाज्ञयाचरेत्‌ । शववाहतीथंगमससिन्धुमज्जनक्ष्रमाचरेन्न खलु
36
अन्वयः--क्षौरभेतथा पञ्चमे पञ्चमे दिने वा अस्य (नक्षत्रस्य )उदये (मुह॒त्तें) नृपाणां श्मश्रुकम हितम्‌
37
गणशबविष्णुवाग्रमाः प्रपुज्य पत्चमाब्दके तिथौ शिवाकंदिक्द्विषट्शरत्रिके रवावुदक्‌ । लघुश्रवोनिलान्त्य
38
अन्वयः--म्‌गात करात्‌ श्रृतेः त्रये गुरुढ़ये, अकंजीववित्सिते अक्तलि, षट्शरत्निके शिवाकंदिगद्धिके त्ि
39
विप्राणां व्नरतबन्धनं॑ निगदितं गर्भाज्जनेर्वाषष्टमे वर्ष वाप्यथ पच्चमे क्षितिभुजां षष्ठे तथकादश । बे
40
हस्त, अद्विनी, पुष्य, तीनों उत्तरा, रोहिणी, आइलेषा, स्वाती, पुनर्वेसु, श्रवण; धनिष्ठा, शतभिष, मूल, म
41
अन्वय:--कवी ज्यचन्द्रलग्न पा: रिपौ मृतौ स्थिता ब्रते अधमा: भवन्ति, तथा अब्जभागंवा व्यये, तथा खला: तन
42
ब्रतबन्धे5ष्टघड्रिष्फर्वाजता: शोभनाः शुभा: । त्रिषडाये खलाः पूर्णो गोककंस्थो विधुस्तनों ॥॥| ४२॥। अन्
43
विप्राधीशोी भागंवेज्यों कुजाकोँ राजन्यानामोषधोज्ो विज्ञां च । शूद्राणां ज्ञइ्चान्त्यजानां शनिः स्याच
44
यदि शाखेश का दिन हो; शाखेश ही की लग्त हो और शाखेश बली भी हो तो यज्ञोपवीत अति शुभ होता है। अथवा शाखेश
45
जन्मक्षमासलग्नादो ब्रते विद्याधिको ब्रती। आद्यगर्भेषपि विप्राणां क्षत्रादीनामनादिमे ।। ४ धर अन्चयः--
46
राशे: त्विकोणायद्विसप्तग: गुरु: श्रेष्ठ: स्थात्‌, खषटह्याद्ेषु अन्वयः--वट्कन्याजन्म पूजया (शुभः) अन्
47
स्वोच्चे स्वभे स्वमैत्रे वा स्वांश वर्गोत्तमे गुरु: । रिष्फाष्टतुयंगो5पीष्टो नीचारिस्थ: शुभोध्प्यसत्
48
अन्वयः--कषणे, प्रदोषे, अनध्याये, शनौ, निशि, अपराहके, प्राकसंध्यागजिते तथा गलग्रहे व्रतबन्धः नेष्ट: स
49
क्रो जडो भवेत्पाप: पट: षटकमकृद्वटुः । यज्ञा्थंभाक्‌ तथा मूर्खो रव्याद्यंशे तनो ऋमात्‌ ॥| ४९॥। अन्वयः
50
विद्यानिरतः शुभराशिलवे पापांशगते हि दरिद्रतरः। चन्द्रे स्वलवे बहुदुःखयुतः कर्णादितिभे धनवान्स्वलवे ॥
51
लग्न, चोथे, सातवें और दशवें स्थान की केन्द्र संज्ञा है। सूर्य केन्द्र में स्थित हो तो जिसका यज्ञोपवी
52
शुक्रे जीवे तथा चन्द्र सुंयंभोमाकिसंयुते । निर्गुण: ऋरचेष्टः स्थान्निषणःसद्ुते पटुः ॥ ५२४ अन्वयः-शुक
53
विधौ सितांशगे सिते त्रिकोणगे तनो गुरो । समस्तवेदबिद्‌ ब्रती यमांशगेडइतिनिधुणः ॥ ५३१ अस्बयः--विधो सित
54
अन्वयः--शुचिशुक्र पौषतपसां मासानां दिगश्विरुद्राकंसंड्यसिततिथय:, तथा भूतादिब्वितयाष्टमी संक्रमर्ण चे
55
अकंतकं त्रितिथिषु॒प्रदोषः: स्थात्तदगप्रिमेः । राज्यधंसाधंप्रहरयाममध्ये स्थित: कऋरमात्‌ ॥ ५५॥ अन्वयः-
56
प्राग्‌ ब्रह्मौदनपाकाद क्तबन्धानन्तरं यदि चेत्‌ । उत्पातानध्ययनोत्पत्तावपि श्ञान्तिपूर्वेकं तत्स्यात
57
वेदक्रमाच्छशिक्षिवाहिक रत्रिमु लपूर्वासु पौष्णक रमैत्रमृगादिती ज्ये। भ्रोवेषु चाश्विवसुपुष्यकरोत्तरे
58
नान्‍दीश्षाद्वार मातुः पुष्पे लग्नान्तरे न हि। शान्त्या चौलं ब्रतं पाणिग्रहः कार्योबन्‍्यथा न सत्‌ ॥
59
विचंत्रनश्नतमासादो विभौमास्ते विभूमिजे। छुरिकाबन्धन शस्तं नृपाणां प्राग्विवाहतः ॥ ५९ 0 अन्बयः--विचेत
60
अन्वयः--षोडशे वर्ष चौलोक्तदिवसे केशान्तं शुभभ । तथा ब्रतोक्तदिवसादो हि समावतंनम इृष्यते ।। ६० ।। सोल