जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 5
आयुर्दायाध्यायः
वागीशेवीर्ययुक्तेनवमभवनगाःसर्वखेटाःशतायुःकर्केंगेजीवचंद्रौसहजरिपुभवेसत्कविज्ञौचकेंद्रे ॥केंद्रेसूर्यारमंदागुरुनवलवगावाक्पतौलग्नयातेव्यष्टस्थानेषुशेषाःशरगजतुलितंस्यान्नराणांतदायुः ॥ ९ ॥
गुरु बलवान है, और सभी ग्रह नौवें भाव में हैं। तब आयु 100 वर्ष होती है। गुरु और चंद्रमा कर्क राशि में पहले भाव में हैं। अच्छे ग्रह तीसरे और छठे भाव में हैं। शुक्र और बुध केंद्र भावों में हैं। आगे: सूर्य, मंगल और शनि केंद्र भावों में हैं, गुरु के नवांश (राशि का नौवाँ भाग) में। गुरु पहले भाव में है। बाकी ग्रह आठवें भाव को छोड़कर कहीं भी हैं। तब आयु 85 वर्ष होती है। (यहाँ हमारा पाठ साफ़ नहीं है: कर्क वाले नियम के साथ कितने वर्ष जुड़ते हैं।)
सरल अर्थ: बलवान गुरु और नौवें भाव में सब ग्रह 100 वर्ष देते हैं। एक और नियम 85 वर्ष देता है।
क्रूराःसौम्यांशयाताउपचयगृहगाःकातराःकंटकस्थाःसौम्याव्योमार्कसंख्यायदितनुपकुजौरंध्रगौनोपरायुः ॥
बढ़ने वाले भावों में कमज़ोर बुरे ग्रह और केंद्र भावों में अच्छे ग्रह सबसे ऊँची आयु, 120 वर्ष देते हैं।
युग्मर्क्षांशंगतावाव्ययधनगृहगाश्चेच्छुभाःशीतभानुःसंपूर्णोलग्नयायीशतमिहजनितामिंदिरामंदिरंस्यात् ॥
अच्छे ग्रह ठीक जगह हों और पूर्ण चंद्रमा पहले भाव में हो तो 100 वर्ष और धन मिलता है।
इंदावापोक्लिमस्थेतदनुतनुपतौनिर्बलेपापदृष्टेदंतैस्तुल्यंततोर्कःखलखगविवरेलग्नगोब्जस्त्रिसंख्यम् ॥
कमज़ोर पहले भाव के स्वामी को बुरे ग्रह देखें तो 32 वर्ष हो सकते हैं। कुछ नियम बहुत कम आयु की चेतावनी देते हैं।