जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 5
आयुर्दायाध्यायः
कीटेलग्नेसुरेज्येयदिभवतितदाखाष्टतुल्यंलयेशोधर्मेंगेचांगनाथेनिधनभवनगेक्रूरदृष्टेऽब्धिहस्ताः ॥लग्नाधीशाष्टनाथौलयभवनगतौसप्तविंशद्विलग्नेक्रूरेज्यौचंद्रदृष्टौयदिनिधनगतःकश्चनास्तेद्विपक्षाः ॥ ५ ॥
गुरु वृश्चिक राशि में पहले भाव में है। तब आयु 80 वर्ष होती है। आठवें भाव का स्वामी नौवें भाव में या पहले भाव में है। पहले भाव का स्वामी आठवें भाव में है और बुरे ग्रह उसे देखते हैं। तब आयु 24 वर्ष हो सकती है। पहले और आठवें भाव के स्वामी दोनों आठवें भाव में हैं। तब आयु 27 वर्ष हो सकती है। बुरे ग्रह और गुरु पहले भाव में हैं, और चंद्रमा उन्हें देखता है। आठवें भाव में कोई ग्रह है। तब आयु 22 वर्ष हो सकती है।
सरल अर्थ: वृश्चिक के पहले भाव में गुरु 80 वर्ष देता है। परेशान पहले और आठवें भाव के स्वामी 22 से 27 वर्ष दे सकते हैं।
लग्नेंदूक्रूरहीनौवपुषिसुरगुरौरंध्रभंखेटहीनंकेंद्रेसौम्येखशैलाःसितविबुधगुरूस्याच्छतंकेंद्रगौचेत् ॥
पहले भाव में गुरु और वहाँ कोई बुरा ग्रह न हो तो 70 वर्ष। शुक्र और गुरु केंद्र भावों में हों तो 100 वर्ष।
धीकेंद्रायुर्नवस्थायदिखलखचरानोगुरोर्भेविलग्नेकेंद्रेकाव्येगुरौवाशुभमपिनिधनंसौम्यदृष्टंशतंस्यात् ॥
ख़ास भावों में कोई बुरा ग्रह न हो और शुक्र या गुरु केंद्र भाव में हो तो 100 वर्ष।
कोदंडांत्यार्धमंगंयदिसकलखगाःस्वोच्चगाज्ञेजिनांशैर्गोस्थेपूर्णंचकेंद्रेसुरपतिभृगुजौलाभगेब्जेपरायुः ॥
धनु के अंतिम भाग का उदय और उच्च राशियों के ग्रह पूरी आयु देते हैं। दूसरे नियम 100 वर्ष देते हैं।