जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 5
आयुर्दायाध्यायः
क्षीणेप्रालेयभानौयदिखलखचरोमृत्युगोमृत्युनाथःकेंद्रस्थोलग्ननाथोनिजबलरहितःखाश्वितुल्यंतदायुः ॥सौम्यैरापोक्लिमस्थैर्दिनमणिजविधूवैरिरंध्रालयस्थौतुल्यंकामांकुशैःस्यादथधनमृतिगौरिःफगौपापखेटौ ॥ १९ ॥
चंद्रमा क्षीण है। आठवें भाव में कोई बुरा ग्रह है। आठवें भाव का स्वामी केंद्र भाव में है। पहले भाव के स्वामी में अपना बल नहीं है। तब आयु 20 वर्ष हो सकती है। अच्छे ग्रह तीसरे, छठे, नौवें और बारहवें भाव में हैं। शनि और चंद्रमा छठे और आठवें भाव में हैं। तब आयु 20 वर्ष हो सकती है। आगे: दो बुरे ग्रह दूसरे और आठवें भाव में हैं, या बारहवें भाव में। नियम अगले श्लोक में आगे चलता है।
सरल अर्थ: क्षीण चंद्रमा, आठवें भाव में बुरा ग्रह और कमज़ोर पहले भाव का स्वामी 20 वर्ष दे सकते हैं।
हीनौस्वर्भानुनावायदिहिममहसाव्योमनेत्रप्रमाणंकेंद्रस्थौसूर्यमंदौयदिवपुषिकुजःपुष्पबाणांकुशंस्यात् ॥
यहाँ कुछ नियम 20 वर्ष देते हैं। दूसरे बहुत कम आयु के खतरे की चेतावनी देते हैं।
यत्संप्रोक्तंयोगजंपूर्वमायुर्होरापारावारपारंगमज्ञैः ॥
यह आयु पर पुरानी शिक्षा का सार है, अच्छे आचरण वाले लोगों के लिए।
बलाबलविवेकेनपुष्करालयशालिनाम् ॥
पहले देखो कौन से ग्रह बलवान या कमज़ोर हैं, फिर आयु बताओ।