जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 5
आयुर्दायाध्यायः
क्रूरैर्दृष्टेंगनाथेयदिशुभविहगावीर्यवंतःसुधांशौसंस्थेसौम्येगणेचेद्गुणमुनितुलितंरंध्रगैर्मध्यमायुः ॥स्याच्चंद्रादह्निपापैरथतपनसुतेद्व्यंगलग्नेहियातेरिःफेशेरंध्रनाथेयदिबलरहितेकंकपत्राक्षिसंख्यम् ॥ १४ ॥
बुरे ग्रह पहले भाव के स्वामी को देखते हैं। अच्छे ग्रह बलवान हैं। चंद्रमा अच्छे ग्रहों के बीच बैठा है। तब आयु 73 वर्ष होती है। अगर दिन के जन्म में चंद्रमा से आठवें भाव में बुरे ग्रह हों, तो आयु मध्यम होती है। आगे: शनि दोनों स्वभाव वाली राशि (मिथुन, कन्या, धनु या मीन) में पहले भाव में है। बारहवें और आठवें भाव के स्वामी कमज़ोर हैं। तब आयु 25 वर्ष हो सकती है।
सरल अर्थ: बुरे ग्रह पहले भाव के स्वामी को देखें, पर अच्छे ग्रह बलवान हों, तो 73 वर्ष। दोनों स्वभाव वाली राशि के पहले भाव में शनि 25 वर्ष दे सकता है।
कर्केंगेसप्तसप्तौखलविहगयुतेपुष्करस्थेद्विजेशेकेंद्रेयातेसुरेज्येशरविशिखमितंपुष्करेनीरगेवा ॥
कर्क के पहले भाव में सूर्य और केंद्र भाव में गुरु 55 वर्ष देते हैं।
शन्यंशेलग्ननाथेभुजगशरमितंस्यादथोसौम्यखेटारंध्रोनादेहनाथोव्ययरिपुनिधनेपापयुक्षष्टिरायुः ॥
शनि के नवांश में पहले भाव का स्वामी 58 वर्ष दे सकता है। कई कमज़ोर स्थितियाँ 60 वर्ष दे सकती हैं।
वागीशेहीनवीर्येव्ययतनुजगतेयामिनीशेखशैलाधर्मेसर्वैःपरायुःखगखललवगैःकेंद्रयातैरशीतिः ॥
नौवें भाव में सब ग्रह सबसे ऊँची आयु देते हैं। कमज़ोर गुरु और बुरी जगह बैठा चंद्रमा 70 वर्ष देते हैं।