जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 5
आयुर्दायाध्यायः
धीकेंद्रायुर्नवस्थायदिखलखचरानोगुरोर्भेविलग्नेकेंद्रेकाव्येगुरौवाशुभमपिनिधनंसौम्यदृष्टंशतंस्यात् ॥लग्नादिंदोर्नखेटायदिनिधनगतावीर्यभाजौसितेज्यौपूर्णायुःस्वीयराशौशुभगगनचराःषष्टिरंगोच्चगेऽब्जे ॥ ७ ॥
पाँचवें भाव, केंद्र भावों, आठवें और नौवें भाव में कोई बुरा ग्रह नहीं है। उदय राशि गुरु की है। शुक्र या गुरु केंद्र भाव में है। आठवाँ भाव भी शुभ है, और अच्छे ग्रह उसे देखते हैं। तब आयु 100 वर्ष होती है। आगे: उदय राशि से और चंद्रमा से गिनने पर आठवें भाव में कोई ग्रह नहीं है। शुक्र और गुरु अपनी राशियों में बलवान हैं। तब आयु पूरी होती है। अच्छे ग्रह पहले भाव में हैं, और चंद्रमा अपनी उच्च राशि में है। तब आयु 60 वर्ष होती है।
सरल अर्थ: ख़ास भावों में कोई बुरा ग्रह न हो और शुक्र या गुरु केंद्र भाव में हो तो 100 वर्ष।
कोदंडांत्यार्धमंगंयदिसकलखगाःस्वोच्चगाज्ञेजिनांशैर्गोस्थेपूर्णंचकेंद्रेसुरपतिभृगुजौलाभगेब्जेपरायुः ॥
धनु के अंतिम भाग का उदय और उच्च राशियों के ग्रह पूरी आयु देते हैं। दूसरे नियम 100 वर्ष देते हैं।
वागीशेवीर्ययुक्तेनवमभवनगाःसर्वखेटाःशतायुःकर्केंगेजीवचंद्रौसहजरिपुभवेसत्कविज्ञौचकेंद्रे ॥
बलवान गुरु और नौवें भाव में सब ग्रह 100 वर्ष देते हैं। एक और नियम 85 वर्ष देता है।
क्रूराःसौम्यांशयाताउपचयगृहगाःकातराःकंटकस्थाःसौम्याव्योमार्कसंख्यायदितनुपकुजौरंध्रगौनोपरायुः ॥
बढ़ने वाले भावों में कमज़ोर बुरे ग्रह और केंद्र भावों में अच्छे ग्रह सबसे ऊँची आयु, 120 वर्ष देते हैं।