जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 5
आयुर्दायाध्यायः
शन्यंशेलग्ननाथेभुजगशरमितंस्यादथोसौम्यखेटारंध्रोनादेहनाथोव्ययरिपुनिधनेपापयुक्षष्टिरायुः ॥राशीशोलग्ननाथोदिनमणिसहितोमृत्युगोवाक्पतिश्चेन्नोकेंद्रेषष्टिरायुर्वपुषिदिनपतिःशत्रुभौमान्वितश्चेत् ॥ १६ ॥
आगे: और पहले भाव का स्वामी शनि के नवांश (राशि का नौवाँ भाग) में है। तब आयु 58 वर्ष हो सकती है। आठवें भाव में कोई अच्छा ग्रह नहीं है। पहले भाव का स्वामी किसी बुरे ग्रह के साथ बारहवें, छठे या आठवें भाव में है। तब आयु 60 वर्ष हो सकती है। चंद्रमा की राशि का स्वामी, या पहले भाव का स्वामी, सूर्य के साथ आठवें भाव में है। गुरु केंद्र भाव में नहीं है। तब आयु 60 वर्ष हो सकती है। आगे: सूर्य पहले भाव में शत्रु और मंगल के साथ है। नियम अगले श्लोक में आगे चलता है।
सरल अर्थ: शनि के नवांश में पहले भाव का स्वामी 58 वर्ष दे सकता है। कई कमज़ोर स्थितियाँ 60 वर्ष दे सकती हैं।
वागीशेहीनवीर्येव्ययतनुजगतेयामिनीशेखशैलाधर्मेसर्वैःपरायुःखगखललवगैःकेंद्रयातैरशीतिः ॥
नौवें भाव में सब ग्रह सबसे ऊँची आयु देते हैं। कमज़ोर गुरु और बुरी जगह बैठा चंद्रमा 70 वर्ष देते हैं।
सारंगस्यांत्यभागेयदिवपुषिगतेचाद्यभागेचकेंद्रेसौम्यैःखेटैःशतंस्याद्वसुसहजसुखेस्याच्चिरायुःसमस्तैः ॥
मकर के उदय में केंद्र भावों के अच्छे ग्रह 100 वर्ष देते हैं। बुरी जगह बैठा आठवें भाव का स्वामी 28 वर्ष दे सकता है।
क्षीणेप्रालेयभानौयदिखलखचरोमृत्युगोमृत्युनाथःकेंद्रस्थोलग्ननाथोनिजबलरहितःखाश्वितुल्यंतदायुः ॥
क्षीण चंद्रमा, आठवें भाव में बुरा ग्रह और कमज़ोर पहले भाव का स्वामी 20 वर्ष दे सकते हैं।