जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 5
आयुर्दायाध्यायः
कर्केंगेसप्तसप्तौखलविहगयुतेपुष्करस्थेद्विजेशेकेंद्रेयातेसुरेज्येशरविशिखमितंपुष्करेनीरगेवा ॥सौम्येपीयूषभानौव्ययनिधनगतेदेहगेवाकवीज्यावेकर्क्षेव्योमबाणैर्व्ययरिपुनिधनेलग्ननाथाढ्यचंद्रे ॥ १५ ॥
सूर्य कर्क राशि में पहले भाव में है, किसी बुरे ग्रह के साथ। चंद्रमा दसवें भाव में है, या जल राशि में। गुरु केंद्र भाव में है। तब आयु 55 वर्ष होती है। एक अच्छा चंद्रमा बारहवें, आठवें या पहले भाव में है। शुक्र और गुरु एक ही राशि में हैं। तब आयु 50 वर्ष होती है। आगे: चंद्रमा पहले भाव के स्वामी के साथ बारहवें, छठे या आठवें भाव में है। नियम अगले श्लोक में आगे चलता है।
सरल अर्थ: कर्क के पहले भाव में सूर्य और केंद्र भाव में गुरु 55 वर्ष देते हैं।
शन्यंशेलग्ननाथेभुजगशरमितंस्यादथोसौम्यखेटारंध्रोनादेहनाथोव्ययरिपुनिधनेपापयुक्षष्टिरायुः ॥
शनि के नवांश में पहले भाव का स्वामी 58 वर्ष दे सकता है। कई कमज़ोर स्थितियाँ 60 वर्ष दे सकती हैं।
वागीशेहीनवीर्येव्ययतनुजगतेयामिनीशेखशैलाधर्मेसर्वैःपरायुःखगखललवगैःकेंद्रयातैरशीतिः ॥
नौवें भाव में सब ग्रह सबसे ऊँची आयु देते हैं। कमज़ोर गुरु और बुरी जगह बैठा चंद्रमा 70 वर्ष देते हैं।
सारंगस्यांत्यभागेयदिवपुषिगतेचाद्यभागेचकेंद्रेसौम्यैःखेटैःशतंस्याद्वसुसहजसुखेस्याच्चिरायुःसमस्तैः ॥
मकर के उदय में केंद्र भावों के अच्छे ग्रह 100 वर्ष देते हैं। बुरी जगह बैठा आठवें भाव का स्वामी 28 वर्ष दे सकता है।