जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 5
आयुर्दायाध्यायः
इंदावापोक्लिमस्थेतदनुतनुपतौनिर्बलेपापदृष्टेदंतैस्तुल्यंततोर्कःखलखगविवरेलग्नगोब्जस्त्रिसंख्यम् ॥रिःफेकेंद्रेसुरेज्येगुरुरिपुसहजेस्यात्सपापेंगनाथेरामाब्दंकर्कलग्नेकुजतुहिनकरौकेंद्ररंध्रंग्रहोनम् ॥ १२ ॥
चंद्रमा तीसरे, छठे, नौवें या बारहवें भाव में है। पहले भाव का स्वामी कमज़ोर है, और बुरे ग्रह उसे देखते हैं। तब आयु 32 वर्ष हो सकती है। सूर्य बुरे ग्रहों के बीच है, और चंद्रमा पहले भाव में है। तब आयु 3 वर्ष हो सकती है। गुरु बारहवें भाव में या केंद्र भाव में है। गुरु का शत्रु तीसरे भाव में है। पहले भाव का स्वामी किसी बुरे ग्रह के साथ है। तब आयु 3 वर्ष हो सकती है। आगे: उदय राशि कर्क है, और उसमें मंगल और चंद्रमा हैं। बाकी केंद्र भावों और आठवें भाव में कोई ग्रह नहीं है। नियम अगले श्लोक में आगे चलता है।
सरल अर्थ: कमज़ोर पहले भाव के स्वामी को बुरे ग्रह देखें तो 32 वर्ष हो सकते हैं। कुछ नियम बहुत कम आयु की चेतावनी देते हैं।
रामाब्दंस्याल्लयेशेवपुषिचनिधनंसौम्यहीनंखवेदालग्नेशोरंध्रयातोवपुषिनिधनपःस्यान्नृणांबाणसंख्यम् ॥
पहले और आठवें भाव के स्वामी जगह बदलें तो बहुत कम आयु हो सकती है। दूसरे नियम 40 या 44 देते हैं।
क्रूरैर्दृष्टेंगनाथेयदिशुभविहगावीर्यवंतःसुधांशौसंस्थेसौम्येगणेचेद्गुणमुनितुलितंरंध्रगैर्मध्यमायुः ॥
बुरे ग्रह पहले भाव के स्वामी को देखें, पर अच्छे ग्रह बलवान हों, तो 73 वर्ष। दोनों स्वभाव वाली राशि के पहले भाव में शनि 25 वर्ष दे सकता है।
कर्केंगेसप्तसप्तौखलविहगयुतेपुष्करस्थेद्विजेशेकेंद्रेयातेसुरेज्येशरविशिखमितंपुष्करेनीरगेवा ॥
कर्क के पहले भाव में सूर्य और केंद्र भाव में गुरु वर्ष देते हैं।