जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 5
आयुर्दायाध्यायः
सौम्याःकेंद्रालयस्थावपुषिसुरगुरौलग्नतोवासुधांशोरायुर्युक्तंनदृष्टंनचगगनगतैःसप्ततिर्वत्सराणाम् ॥यातामूलत्रिकोणेशुभगगनचराःस्वीयतुंगेसुरेज्येलग्नाधीशेतिवीर्येगगनवसुसमास्तुल्यमायुर्नराणाम् ॥ ३ ॥
अच्छे ग्रह केंद्र भावों में हैं। गुरु उदय राशि से या चंद्रमा से पहले भाव में है। आठवें भाव में कोई ग्रह नहीं है, और कोई ग्रह उसे देखता भी नहीं। तब आयु 70 वर्ष होती है। एक और नियम: अच्छे ग्रह अपने मूलत्रिकोण (ग्रह का बलवान अपना भाग) में हैं। गुरु अपनी उच्च राशि में है। पहले भाव का स्वामी बहुत बलवान है। तब आयु 80 वर्ष होती है।
सरल अर्थ: केंद्र भावों में अच्छे ग्रह, पहले भाव में गुरु और खाली, बिना देखा आठवाँ भाव 70 वर्ष देते हैं।
सौम्येकेंद्रेतिवीर्येयदिनिधनपदंखेटहीनंसमाःस्युस्त्रिंशत्सौम्येक्षितश्चेद्गगनहिमकरैःसंयुतोथोस्वभेचेत् ॥
केंद्र भाव में बलवान अच्छा ग्रह और खाली आठवाँ भाव लगभग 30 वर्ष देते हैं।
कीटेलग्नेसुरेज्येयदिभवतितदाखाष्टतुल्यंलयेशोधर्मेंगेचांगनाथेनिधनभवनगेक्रूरदृष्टेऽब्धिहस्ताः ॥
वृश्चिक के पहले भाव में गुरु 80 वर्ष देता है। परेशान पहले और आठवें भाव के स्वामी 22 से 27 वर्ष दे सकते हैं।
लग्नेंदूक्रूरहीनौवपुषिसुरगुरौरंध्रभंखेटहीनंकेंद्रेसौम्येखशैलाःसितविबुधगुरूस्याच्छतंकेंद्रगौचेत् ॥
पहले भाव में गुरु और वहाँ कोई बुरा ग्रह न हो तो 70 वर्ष। शुक्र और गुरु केंद्र भावों में हों तो वर्ष।