जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 5
आयुर्दायाध्यायः
युग्मर्क्षांशंगतावाव्ययधनगृहगाश्चेच्छुभाःशीतभानुःसंपूर्णोलग्नयायीशतमिहजनितामिंदिरामंदिरंस्यात् ॥लग्नेशेसौम्ययुक्तेवपुषिचलयपेरंध्रगेनान्यदृष्टेविंशत्केंद्रेलयेशेबलवियुजितथालग्नपेत्रिंशदायुः ॥ ११ ॥
आगे: या अच्छे ग्रह सम राशियों में या सम राशि के नवांश (राशि का नौवाँ भाग) में हैं। या वे बारहवें और दूसरे भाव में हैं। पूर्ण चंद्रमा पहले भाव में है। तब आयु 100 वर्ष होती है, और जातक बहुत धनी होगा। आगे: पहले भाव का स्वामी, किसी अच्छे ग्रह के साथ, आठवें भाव में है। आठवें भाव का स्वामी पहले भाव में है। कोई और ग्रह उसे नहीं देखता। तब आयु 20 वर्ष हो सकती है। आठवें भाव का स्वामी केंद्र भाव में कमज़ोर है। पहले भाव का स्वामी भी कमज़ोर है। तब आयु 30 वर्ष हो सकती है।
सरल अर्थ: अच्छे ग्रह ठीक जगह हों और पूर्ण चंद्रमा पहले भाव में हो तो 100 वर्ष और धन मिलता है।
इंदावापोक्लिमस्थेतदनुतनुपतौनिर्बलेपापदृष्टेदंतैस्तुल्यंततोर्कःखलखगविवरेलग्नगोब्जस्त्रिसंख्यम् ॥
कमज़ोर पहले भाव के स्वामी को बुरे ग्रह देखें तो 32 वर्ष हो सकते हैं। कुछ नियम बहुत कम आयु की चेतावनी देते हैं।
रामाब्दंस्याल्लयेशेवपुषिचनिधनंसौम्यहीनंखवेदालग्नेशोरंध्रयातोवपुषिनिधनपःस्यान्नृणांबाणसंख्यम् ॥
पहले और आठवें भाव के स्वामी जगह बदलें तो बहुत कम आयु हो सकती है। दूसरे नियम 40 या 44 देते हैं।
क्रूरैर्दृष्टेंगनाथेयदिशुभविहगावीर्यवंतःसुधांशौसंस्थेसौम्येगणेचेद्गुणमुनितुलितंरंध्रगैर्मध्यमायुः ॥
बुरे ग्रह पहले भाव के स्वामी को देखें, पर अच्छे ग्रह बलवान हों, तो 73 वर्ष। दोनों स्वभाव वाली राशि के पहले भाव में शनि वर्ष दे सकता है।