मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 8 · और कामों के मुहूर्त
मिश्रप्रकरणम्
याम्याहित्रयवायुमूलजलपोपांत्येंद्रहस्तांबुभे शांत्याजद्विपयोर्नृपैर्नवदिनैरन्यत्र रुग्णो विरुक् । आदित्याह्यनिलध्रुवांत्यपितृभे शुक्रेंदुवारे गदत्यक्तस्नानमनिष्टमिष्टमशुभे भादौ खलास्तस्थिरे ॥ १३ ॥
भरणी में, या आश्लेषा और उसके अगले दो नक्षत्रों में मघा और पूर्वा फाल्गुनी कोई व्यक्ति बीमार पड़ सकता है। या स्वाति, मूल, शतभिषा, उत्तरा भाद्रपद, ज्येष्ठा, हस्त या पूर्वाषाढ़ा में। तब वह शांति कर्म से ठीक होता है। पूर्वा भाद्रपद या विशाखा में वह 16 दिन में ठीक होता है। दूसरे नक्षत्रों में 9 दिन में। बीमारी के बाद का स्नान पुनर्वसु, आश्लेषा, स्वाति या स्थिर नक्षत्रों में बुरा है। रेवती या मघा में भी बुरा है, और शुक्रवार या सोमवार को भी। यह बुरे नक्षत्र आदि में अच्छा है। पाप ग्रह सातवें भाव में हों और स्थिर राशि उदय हो।
सरल अर्थ: कुछ नक्षत्र बताते हैं कि बीमारी कितने दिन चलेगी। बीमारी के बाद का स्नान बुरे नक्षत्र में करें, शुक्रवार या सोमवार को नहीं।
शास्त्रीय मत, चिकित्सा सलाह नहीं।
द्रव्यं संव्यवहारतो लघुचरैर्योज्यं चरांगे बुधे धर्माष्टात्मजगेऽथ तस्य हरणे हस्तो रविर्ज्ञः कुजः । संक्रांतिर्भरणी त्रिपुष्करयमौ कुंभांत्ययोश्चंद्रमा वृद्धिश्चेति शुभाविदून इह यत्कुर्यादृणं तत्स्थिरम् ॥ १४ ॥
क्षिप्र और चर नक्षत्रों में उधार दें। कर्ज़ इन दिनों में चुकाएँ, पर तब लिया कर्ज़ टिका रह सकता है।
तीक्ष्णोग्रध्रुवमिश्रवायुषु धनं नष्टादिकं नैतिकाद्भेऽब्ध्याप्ते त्रिखशेषयोर्नगतमेत्यंत्यांबुशुद्धौ क्षिपेत् । विद्यां प्रोक्तवदिष्टदेवतिथिभेऽथ द्वीशमूलध्रुवैर्मृद्वश्वीज्यकरांबुपैः सुजलखाब्जांगे तरून् रोपयेत् ॥ १५ ॥
कुछ नक्षत्रों में खोया पैसा शायद वापस न आए। पेड़ अच्छे नक्षत्रों में लगाएँ, जल राशि उदय हो।
उद्वाहर्क्षहरित्रयादितिहयेज्यर्क्षैस्तडागादयो ज्ञेज्याब्जैस्तनुगैः सिते दशमगे सिध्यंति सद्वासरे । राजेक्षा श्रवणत्रयध्रुवमृदुक्षिप्रैः स्वकेंद्रायगैः सौम्यैः शांतिकपौष्टिके सचरभैरेतैः सुधर्मोदये ॥ १६ ॥
तालाब खुदवाएँ और राजा से मिलें अच्छे नक्षत्रों में। शांति और पुष्टि के कर्म अच्छे ग्रहों की अच्छी स्थिति में करें।