मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 8 · और कामों के मुहूर्त
मिश्रप्रकरणम्
उद्वाहर्क्षहरित्रयादितिहयेज्यर्क्षैस्तडागादयो ज्ञेज्याब्जैस्तनुगैः सिते दशमगे सिध्यंति सद्वासरे । राजेक्षा श्रवणत्रयध्रुवमृदुक्षिप्रैः स्वकेंद्रायगैः सौम्यैः शांतिकपौष्टिके सचरभैरेतैः सुधर्मोदये ॥ १६ ॥
तालाब और ऐसे काम विवाह वाले नक्षत्रों में सफल होते हैं। श्रवण और उसके अगले दो नक्षत्र धनिष्ठा और शतभिषा भी अच्छे हैं। पुनर्वसु, अश्विनी और पुष्य भी अच्छे हैं। बुध, गुरु और चंद्रमा उदय राशि (लग्न) में हों। शुक्र दसवें भाव में हो। वार अच्छा हो। राजा से श्रवण और उसके अगले दो नक्षत्रों में मिलें, या स्थिर, मृदु या क्षिप्र नक्षत्रों में। शुभ ग्रह केंद्रों (कोने के भावों) में और अपने से ग्यारहवें भाव में हों। शांति और पुष्टि के कर्म इन नक्षत्रों और चर नक्षत्रों में करें। शुभ ग्रह नौवें भाव में और उदय राशि में हों।
सरल अर्थ: तालाब खुदवाएँ और राजा से मिलें अच्छे नक्षत्रों में। शांति और पुष्टि के कर्म अच्छे ग्रहों की अच्छी स्थिति में करें।
दिव्यं नैव मलिम्लुचे विधुसितेज्यास्ते रवावष्टमे मंदाराह्नि खलोदये स्थिरतनौ कुर्यात्कृतेऽदोऽन्यथा । श्रीशैलग्रहणायनेषु विषुवे संकीर्णजातावुपाकृत्युत्सर्गवधूप्रवेशनगयागोदासु नित्याब्दिके ॥ १७ ॥
इन समयों में दिव्य परीक्षा टालें। कुछ यात्राओं और कर्मों में अस्त गुरु या शुक्र दोष नहीं है।
ईशानाहिबलौ हरेः शयनपर्यावर्तने नैत्यके याने जीर्णगृहेऽवरोहदमनारोपे पवित्रार्पणे । चातुर्मास्यविधौ न जीवसितयोर्मूढत्वदोषोष्टकासूत्साहांबरधारणेषु गदितो गर्भादिसप्तस्वपि ॥ १८ ॥
इन कर्मों, उत्सवों और पहले सात संस्कारों में गुरु या शुक्र का अस्त होना मायने नहीं रखता।
शुक्रेज्यास्तमयेऽधिकक्षयजनुर्मासेषु जन्मर्क्षके नापूर्वामरतीर्थदर्शनमियाद्गोदागयाभ्यामृते । एष्वाषाढसहस्यविष्णुशयनेष्वप्यंत्यकर्म त्यजेद्यद्वर्षाधिकलंबितं भवति तद्गोदागयातोऽन्यतः ॥ १९ ॥
शुक्र या गुरु अस्त हो तो नई पवित्र जगह के दर्शन न करें। टले हुए अंतिम कर्म भी रुकते हैं।