मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 8 · और कामों के मुहूर्त
मिश्रप्रकरणम्
तीक्ष्णोग्रध्रुवमिश्रवायुषु धनं नष्टादिकं नैतिकाद्भेऽब्ध्याप्ते त्रिखशेषयोर्नगतमेत्यंत्यांबुशुद्धौ क्षिपेत् । विद्यां प्रोक्तवदिष्टदेवतिथिभेऽथ द्वीशमूलध्रुवैर्मृद्वश्वीज्यकरांबुपैः सुजलखाब्जांगे तरून् रोपयेत् ॥ १५ ॥
खोया हुआ धन और ऐसी चीज़ें तीक्ष्ण, उग्र, स्थिर या मिश्र नक्षत्रों में वापस नहीं आतीं। स्वाति भी ऐसा ही है। रोहिणी से खोने वाले नक्षत्र तक गिनें। 4 से भाग दें। अगर 3 या 0 बचे, तो गई चीज़ वापस नहीं आती। धन तब रखें जब बारहवाँ और चौथा भाव साफ़ हों। पढ़ाई पहले बताए अनुसार शुरू करें, अपने चुने देवता की तिथि (चंद्र दिन) और नक्षत्र में। पेड़ विशाखा, मूल, स्थिर नक्षत्रों या मृदु नक्षत्रों में लगाएँ। अश्विनी, पुष्य, हस्त और शतभिषा भी अच्छे हैं। उदय राशि अच्छी जल राशि हो और चंद्रमा दसवें भाव में हो।
सरल अर्थ: कुछ नक्षत्रों में खोया पैसा शायद वापस न आए। पेड़ अच्छे नक्षत्रों में लगाएँ, जल राशि उदय हो।
उद्वाहर्क्षहरित्रयादितिहयेज्यर्क्षैस्तडागादयो ज्ञेज्याब्जैस्तनुगैः सिते दशमगे सिध्यंति सद्वासरे । राजेक्षा श्रवणत्रयध्रुवमृदुक्षिप्रैः स्वकेंद्रायगैः सौम्यैः शांतिकपौष्टिके सचरभैरेतैः सुधर्मोदये ॥ १६ ॥
तालाब खुदवाएँ और राजा से मिलें अच्छे नक्षत्रों में। शांति और पुष्टि के कर्म अच्छे ग्रहों की अच्छी स्थिति में करें।
दिव्यं नैव मलिम्लुचे विधुसितेज्यास्ते रवावष्टमे मंदाराह्नि खलोदये स्थिरतनौ कुर्यात्कृतेऽदोऽन्यथा । श्रीशैलग्रहणायनेषु विषुवे संकीर्णजातावुपाकृत्युत्सर्गवधूप्रवेशनगयागोदासु नित्याब्दिके ॥ १७ ॥
इन समयों में दिव्य परीक्षा टालें। कुछ यात्राओं और कर्मों में अस्त गुरु या शुक्र दोष नहीं है।
ईशानाहिबलौ हरेः शयनपर्यावर्तने नैत्यके याने जीर्णगृहेऽवरोहदमनारोपे पवित्रार्पणे । चातुर्मास्यविधौ न जीवसितयोर्मूढत्वदोषोष्टकासूत्साहांबरधारणेषु गदितो गर्भादिसप्तस्वपि ॥ १८ ॥
इन कर्मों, उत्सवों और पहले सात संस्कारों में गुरु या शुक्र का अस्त होना मायने नहीं रखता।