मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 7 · यात्रा
यात्राप्रकरणम्
क्रोधक्षौररतिश्रमामिषगुडद्यूताश्रुदुग्धासवक्षाराभ्यंगभयाः सितांबरवमिस्तैलं कटूज्झेद्गमे । क्षीरक्षौररतीः क्रमात्रिशरसप्ताहं परं तद्दिने रोगं स्त्र्यार्तवकं सितान्यतिलकं प्रस्थानकेऽपीति च ॥ १४ ॥
यात्रा में क्रोध, हजामत, संभोग, कड़ी मेहनत और मांस छोड़ दें। साथ ही गुड़, जुआ, आँसू, दूध और शराब। साथ ही नमक, तेल की मालिश और डर। साथ ही सफ़ेद कपड़े, उलटी, तेल और तीखा खाना। यात्रा से पहले 3 दिन दूध छोड़ें, 5 दिन हजामत और 7 दिन संभोग। या कम से कम उस दिन तो छोड़ें। बीमार हों या पत्नी को मासिक धर्म हो, तब न जाएँ। जो तिलक सफ़ेद न हो, वह माथे पर न लगाएँ। यह प्रस्थान (यात्रा की प्रतीक शुरुआत) पर भी लागू है।
सरल अर्थ: यात्रा से पहले और उस दिन कुछ खाना, आदतें और भाव छोड़ें, और माथे पर सफ़ेद तिलक रखें।
शास्त्रीय मत, चिकित्सा सलाह नहीं।
वस्त्रालंकरणानि पूर्णकलशस्तौर्यध्वनिः पुत्रवान् शंखादर्शनृपाश्वदंतिसुरभिस्त्रीपुष्पधान्यादि च । दोलादीपविधूमवह्निसुरभिद्रव्याणि शुभ्रो वृषो वेश्याछत्रवितानचामरकुमार्यो मीनगोरोचने ॥ १५ ॥
निकलते समय इन्हें देखना शुभ संकेत है: भरा घड़ा, संगीत, राजा, गाय, फूल, सफ़ेद बैल और भी।
यद्यत्स्वांतनितांततोषकरणं कोरुद्धृतं गोमयं मृच्चांभोर्थघटान्वितः सहचरो धौतांबरो मौत्रकः । दूर्वादर्भरथाः पलास्रमदिरा वर्णी गुरुर्दैवविद्विप्रौ मित्रमृगावरोदनशवं सिद्धार्थदुग्धादि च ॥ १६ ॥
और शुभ दृश्य: गोबर, पानी का घड़ा, पवित्र घास, गुरु, ब्राह्मण, मित्र, हिरन, दूध।
कुर्वन्दक्षिणतः सदेतदितरद्वामे प्रकुर्वन्व्रजेद्भस्मास्थींधनविट्तुषाश्मलवणोपानत्तृणायस्कराः । पिण्याकौषधकृष्णधान्यरुदनं तक्रं सधूमानलः कार्पासारुणपुष्पचर्म च गुडस्तैलायसी कर्दमः ॥ १७ ॥
अच्छे दृश्य दाहिनी ओर और बुरे बाईं ओर रखें। राख, हड्डी, नमक और धुआँ बुरे हैं।