मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 7 · यात्रा
यात्राप्रकरणम्
स्वग्रामैकपुरात्मसद्मसु चतुर्वक्रे चतुःशालके तूद्वाहेषु वधूप्रवेशनृपभीदुर्भिक्षपीडासु च । तीर्थस्वामिनिदेशयोर्भृगुवसिष्ठात्र्यंगिरःकाश्यपे भारद्वाजजवात्स्ययोर्हितकरं यानं सितज्ञोन्मुखम् ॥ १२ ॥
इन हालात में शुक्र या बुध की ओर मुँह करके यात्रा ठीक है। अपने गाँव के भीतर या एक ही नगर में। अपने घर के भीतर। चार मुँह वाले या चार शालाओं वाले घर में। विवाह में, और वधू के नए घर में प्रवेश पर। राजा के डर, अकाल या संकट में। तीर्थ यात्रा पर, या स्वामी की आज्ञा पर। भृगु, वसिष्ठ, अत्रि, अंगिरा, कश्यप, भरद्वाज और वत्स गोत्र वालों के लिए।
सरल अर्थ: शुक्र या बुध की ओर जाना छोटे सफ़र, विवाह, आपातकाल, तीर्थ और कुछ गोत्रों के लिए ठीक है।
चंद्रे पूषभमेषगे सति सितोंऽधः स्यात्तदा संमुखं यानं सत्परपूर्वयोः सितविपर्यासात्सदावश्यके । राजा तर्पितवह्निभूसुरसुहृत्स्नेहानुवृत्तिं त्यजन्तृप्तः कार्यमना व्रजेत्त्रिदिवसैरेकाब्धिषट्क्रोशकान् ॥ १३ ॥
कुछ हालात में शुक्र का दोष हट जाता है। राजा अच्छी तैयारी करे और शुरू में छोटे पड़ाव चले।
क्रोधक्षौररतिश्रमामिषगुडद्यूताश्रुदुग्धासवक्षाराभ्यंगभयाः सितांबरवमिस्तैलं कटूज्झेद्गमे । क्षीरक्षौररतीः क्रमात्रिशरसप्ताहं परं तद्दिने रोगं स्त्र्यार्तवकं सितान्यतिलकं प्रस्थानकेऽपीति च ॥ १४ ॥
यात्रा से पहले और उस दिन कुछ खाना, आदतें और भाव छोड़ें, और माथे पर सफ़ेद तिलक रखें।
वस्त्रालंकरणानि पूर्णकलशस्तौर्यध्वनिः पुत्रवान् शंखादर्शनृपाश्वदंतिसुरभिस्त्रीपुष्पधान्यादि च । दोलादीपविधूमवह्निसुरभिद्रव्याणि शुभ्रो वृषो वेश्याछत्रवितानचामरकुमार्यो मीनगोरोचने ॥ १५ ॥
निकलते समय इन्हें देखना शुभ संकेत है: भरा घड़ा, संगीत, राजा, गाय, फूल, सफ़ेद बैल और भी।