मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 7 · यात्रा
यात्राप्रकरणम्
त्र्यायार्यन्यगताः खलाः ख इनजोऽब्जोंत्याद्यषष्ठाष्टगो भूयः सोपचितोस्तखांबुसुतगः शुक्रोस्त इज्यो मृतौ । नष्टज्ञो व्ययगो ग्रहान्वितशशी यातुर्महाविघ्नदा अन्यस्थानगता जयार्थसुखदास्त्याज्यं पुरोक्तं न चेत् ॥ ११ ॥
तीसरे, ग्यारहवें और छठे भाव को छोड़कर कहीं भी बैठे बुरे ग्रह। दसवें भाव में शनि। बारहवें, पहले, छठे या आठवें भाव में चंद्रमा। साथ ही घटता चंद्रमा सातवें, दसवें, चौथे या पाँचवें भाव में। सातवें भाव में शुक्र। आठवें भाव में गुरु। बारहवें भाव में अस्त बुध। चंद्रमा जब किसी और ग्रह के साथ हो। ये यात्री को बड़ी रुकावटें देते हैं। दूसरी जगह बैठे हों तो जीत, धन और सुख देते हैं। यह तब है जब पहले बताई टालने वाली बातें न हों।
सरल अर्थ: यात्रा की कुंडली में कुछ स्थितियाँ बड़ी रुकावट लाती हैं। दूसरी जगह ग्रह जीत और धन देते हैं।
स्वग्रामैकपुरात्मसद्मसु चतुर्वक्रे चतुःशालके तूद्वाहेषु वधूप्रवेशनृपभीदुर्भिक्षपीडासु च । तीर्थस्वामिनिदेशयोर्भृगुवसिष्ठात्र्यंगिरःकाश्यपे भारद्वाजजवात्स्ययोर्हितकरं यानं सितज्ञोन्मुखम् ॥ १२ ॥
शुक्र या बुध की ओर जाना छोटे सफ़र, विवाह, आपातकाल, तीर्थ और कुछ गोत्रों के लिए ठीक है।
चंद्रे पूषभमेषगे सति सितोंऽधः स्यात्तदा संमुखं यानं सत्परपूर्वयोः सितविपर्यासात्सदावश्यके । राजा तर्पितवह्निभूसुरसुहृत्स्नेहानुवृत्तिं त्यजन्तृप्तः कार्यमना व्रजेत्त्रिदिवसैरेकाब्धिषट्क्रोशकान् ॥ १३ ॥
कुछ हालात में शुक्र का दोष हट जाता है। राजा अच्छी तैयारी करे और शुरू में छोटे पड़ाव चले।
क्रोधक्षौररतिश्रमामिषगुडद्यूताश्रुदुग्धासवक्षाराभ्यंगभयाः सितांबरवमिस्तैलं कटूज्झेद्गमे । क्षीरक्षौररतीः क्रमात्रिशरसप्ताहं परं तद्दिने रोगं स्त्र्यार्तवकं सितान्यतिलकं प्रस्थानकेऽपीति च ॥ १४ ॥
यात्रा से पहले और उस दिन कुछ खाना, आदतें और भाव छोड़ें, और माथे पर सफ़ेद तिलक रखें।