मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 6 · घर बनाना
गृहप्रकरणम्
आग्नेयादिदृढं प्रदक्षिणगतं सूत्रं समासादयेन्मध्ये वामकपार्श्वसुप्तपुरुषं ध्यात्वा तमुत्तानकम् । अष्टाश्व्यं२८शमगेंदु१७संमितलवान्पुच्छाद्विहायाग्रगो भागो नाभिरितः खनेल्लवमितं वामेऽश्मभिः पूरयेत् ॥ १५ ॥
रस्सी को दक्षिण-पूर्व से मज़बूती से बिछाओ, दाहिनी ओर घुमाते हुए। बीच में एक आदमी की कल्पना करो, जो बाईं करवट लेटा है और मुँह ऊपर किए है। इसे 28 भागों में बाँटो। पूँछ की तरफ़ से 17 भाग छोड़ दो। उसके ठीक आगे का भाग नाभि है। वहाँ से बाईं ओर एक भाग जितना गहरा खोदो। उसे पत्थरों से भर दो।
सरल अर्थ: ज़मीन में लेटे हुए वास्तु पुरुष की कल्पना करो। उसकी नाभि ढूँढो और उस जगह पत्थर भर दो।
नाकालेऽत्र निधेय उक्ततरुजोऽग्र्यात्सिद्धविंशाष्ट्यहः कृत्संख्यांगुलकस्त्रिभागचतुरस्राष्टास्रकानस्रकः । कंवक्षस्थलमूरुपादयुगलं संस्पृश्य विप्रादिको रेखां सूत्रवदग्निजेन रचयेत्तद्वच्च भित्तेः शिलाः ॥ १६ ॥
लकड़ी की खूँटी शुभ समय पर गाड़ो, वर्ण के हिसाब से नाप की। फिर रेखा खींचो और पत्थर रखो।
पूर्वादौ त्रिषडर्थपंचमलवे द्वाःसव्यतोंऽकोद्धृते दैर्घ्ये द्व्यंशसमुच्छ्रिताब्धिलवके सर्वासु दिक्षूदिता । स्तंभोग्नेर्दिशिपूजितः सुसमये स्थाप्यः शिरश्छत्रभाग्विस्ताराष्टिलवान्वितैः कृतकरैस्तुल्यं गृहोच्चं विदुः ॥ १७ ॥
लंबाई के नौवें भागों से दरवाज़ा रखो। पहला खंभा दक्षिण-पूर्व में खड़ा करो और ऊँचाई तय करो।
स्नानाग्निस्वपिवस्त्रभोजनपशुद्रव्यामरौकःस्थितिं पूर्वादौ जलमीशितुर्दिशि परं वायोरपाङ्मूत्रकम् । आल्प्ये शक्तिभुवोर्यथारुचि परे गेहस्य दक्षे घरट्टांबूलूखलचुल्लिकापितृपदप्रक्षालनान्यूचिरे ॥ १८ ॥
हर कमरे की अपनी दिशा है। पानी उत्तर-पूर्व में और शौचालय उत्तर-पश्चिम के पास रखो।