मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 6 · घर बनाना
गृहप्रकरणम्
अष्टावग्रमुखाः स्वपंचमपरा द्विघ्नः स्ववर्गोऽन्ययुक् तष्टः काकिणिका गजैर्मिथ इमा यस्याधिकाः सोऽर्थदः । श्वेतारक्तकपीतकृष्णवसुधाः स्वादुः कटुस्तिक्तकाः काषायाघृतशोणितान्नमदिरागंधाः शुभा विप्रतः ॥ २ ॥
अक्षरों के आठ समूह हैं, जो 'अ' से शुरू होते हैं। हर समूह का पाँचवाँ समूह उसका शत्रु है। अपने समूह की संख्या को दोगुना करो। उसमें दूसरे की संख्या जोड़ो। 8 से भाग दो। जो बचे, वह काकिणी (नाम-अक्षर से लाभ-हानि की गिनती) है। इसे दोनों तरफ़ से निकालकर मिलाओ। जिसकी गिनती ज़्यादा हो, वही दूसरे को धन देने वाला है। ब्राह्मण और बाकी वर्णों के लिए क्रम से अच्छी मिट्टी सफ़ेद, लाल, पीली और काली है। अच्छे स्वाद मीठा, चरपरा, कड़वा और कसैला हैं। अच्छी गंध घी, खून, पके अन्न और शराब की है।
सरल अर्थ: अपने नाम के अक्षरों को जगह से मिलाओ। मिट्टी को रंग, स्वाद और गंध से परखो।
सौम्यादिप्लवभूतले विरचयेद्विप्रादिकोऽग्र्योऽखिले नान्येषां नियमोऽत्र यत्र निखिलाः कुर्युर्गृहं हृत्स्थिरम् । सद्मप्रश्नकृतो मुखात्प्रथमतो वर्गादिवर्णोद्गमश्चेत्तद्दिग्गतमादिशेत्तु हपयैः शल्यं सुधीर्मध्यतः ॥ ३ ॥
वर्ण के हिसाब से ज़मीन की ढलान चुनो। पूछने वाले का पहला अक्षर बताता है कि हड्डी कहाँ गड़ी है।
श्वभ्रं हस्तमितं खनेदिह जलं पूर्णं निशास्ये न्यसेत्प्रातर्दृष्टजलं स्थलं सदजलं मध्यं त्वसत्स्फाटितम् । ज्ञात्वैवं निखनेद्गृहाधिकभुवं नत्वा जलांतं स्तरो यावद्वा पुरुषस्ततः कपिशिरस्तुल्याश्मभिः पूरयेत् ॥ ४ ॥
रात भर गड्ढे में पानी रखकर ज़मीन परखो। फिर खोदो और नींव पत्थरों से भरो।
प्राक् साध्योज्जयिनीस्थलाद्यमदिशि त्वाष्ट्रानिलाभ्यंतरात्सौम्ये साग्न्युदयादुदग्ध्रुवमुखादिङ्मूढके स्यान्मृतिः । गेहं माधवपौषफाल्गुननभोमार्गेषु मृद्वानिलैः पाश्यर्केज्यवसुध्रुवैः स्थिरतनौ कुर्यात्सुकेंद्राष्टमे ॥ ५ ॥
सही पूर्व दिशा ध्यान से तय करो। इन महीनों और नक्षत्रों में, स्थिर लग्न में घर बनाओ।