मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 6 · घर बनाना
गृहप्रकरणम्
आषष्ठाद्दशमं त्रयोदशमिमे द्व्यर्णाः परे त्र्यक्षराः षष्ठांत्यं चतुरक्षरं खलु गृहं स्युः षोडशैवं गृहाः । गेहक्ष्माफलयुग्व्ययो गृहभवैर्नामाक्षरैः संयुतस्तष्टो वह्निभिरंशका न शुभदं पस्त्यं द्वितीयांशकम् ॥ १२ ॥
छठे से पहले वाले, और दसवें और तेरहवें घर के नाम दो अक्षरों के होते हैं। बाकी के तीन अक्षरों के। छठे और आख़िरी के चार अक्षरों के। इस तरह 16 घर हैं। व्यय का अंक लो। उसमें घर की ज़मीन का क्षेत्रफल और घर के नाम के अक्षर जोड़ो। 3 से भाग दो। जो बचे, उससे भाग मिलता है। दूसरे भाग वाला घर अच्छा नहीं है।
सरल अर्थ: 16 नाम वाले घर हैं। व्यय, क्षेत्रफल और नाम जोड़कर 3 से भाग दो। बचा 2 न हो।
यावद्भूरिगुणं हृदि स्फुरति तत्तावद्विचार्य करैश्चेत्तैर्नो तनुयादिहांगुलमुखं क्षिप्त्वा विहायाथ वा । श्रीगोपीपतिमेंगझाल्लुगिमुखैरायासविच्छित्तये स्वेष्टायर्क्षफलं निबद्धमिह तज्ज्ञात्वा स्थलं साधयेत् ॥ १३ ॥
हाथ और अंगुल से नाप ठीक करो। कूट वाली सारणी सही क्षेत्रफल बताती है।
द्विघ्नायाममितं द्विपाशमजरत्सूत्रं विधायांकयेत्र्यायामांघ्रिमिते च विस्तृतिदलेंऽतात्कर्षकोणाभिधौ । पाशौ क्षेत्रविरामशंकुनिहितौ कृत्वाद्यमाकर्षयेत्कोणे शंकुरितीतरो विनिमयाद्रज्ज्वंतयोश्चापरौ ॥ १४ ॥
निशान लगी रस्सी और खूँटियों से प्लॉट नापो, ताकि कोने ठीक सीधे बनें।
आग्नेयादिदृढं प्रदक्षिणगतं सूत्रं समासादयेन्मध्ये वामकपार्श्वसुप्तपुरुषं ध्यात्वा तमुत्तानकम् । अष्टाश्व्यं२८शमगेंदु१७संमितलवान्पुच्छाद्विहायाग्रगो भागो नाभिरितः खनेल्लवमितं वामेऽश्मभिः पूरयेत् ॥ १५ ॥
ज़मीन में लेटे हुए वास्तु पुरुष की कल्पना करो। उसकी नाभि ढूँढो और उस जगह पत्थर भर दो।