मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 6 · घर बनाना
गृहप्रकरणम्
नो पृष्ठाग्रविधौ न रिक्तकतिथौ नार्कारवारांशयोरुक्तर्क्षेष्वपि कुंभमीनगविधौ स्तंभोच्छ्रितिं नाचरेत् । तुर्यात्पंचदशात्रिदृक्परिमिताद्वेदाब्धिपंचक्रमान्निंद्यान्यर्कयुतादि गेहकरणे भानि प्रवेशेऽपि च ॥ ६ ॥
चंद्रमा पीछे या आगे हो तो खंभा खड़ा मत करो। रिक्ता तिथि (खाली तिथि) पर खड़ा मत करो। रविवार या मंगलवार को खड़ा मत करो। इनके नवांश (राशि का नौवाँ भाग) में भी मत करो। बताए गए नक्षत्रों में भी, चंद्रमा कुंभ या मीन में हो तो खड़ा मत करो। सूर्य जिस नक्षत्र में है, उससे नक्षत्र गिनो। चौथे से चार, पंद्रहवें से चार और तेईसवें से पाँच नक्षत्र बुरे हैं। ये घर बनाने के लिए बुरे हैं और उसमें प्रवेश के लिए भी।
सरल अर्थ: खाली तिथि, रविवार, मंगलवार और कुंभ या मीन का चंद्रमा टालो। सूर्य के नक्षत्र से गिने बुरे नक्षत्र भी टालो।
शेते भाद्रपदात्रिषु त्रिषु सुरः प्रागादिशीर्षोऽत्र हि प्रोक्तं सद्ममुखं तु गोल्यजघटेष्वर्के यमोदङ्मुखम् । हृद्रोगैणकुलीरलेयगरवौ पूर्वापरास्यं गृहं नान्यस्थे भुजकोटिघात इभहृच्छेषं स्युरायाः क्रमात् ॥ ७ ॥
घर का मुख सूर्य की राशि पर टिका है। लंबाई गुणा चौड़ाई को 8 से भाग देने पर घर का अंक मिलता है।
पूर्वादिध्वजधूमसिंहशुनकोक्षाणः खरेभोष्ट्रका धार्याः स्वस्वपदे ध्वजोऽखिलमुखः प्राग्याम्यवक्रो गजः । प्रागास्यो वृषभो विवारुणमुखः सिंहः प्रशस्ता इमे धूमोऽग्नेः शुनकोंऽत्यजस्य खगपस्योष्ट्रोट्टपत्न्याः खरः ॥ ८ ॥
आठ आय हैं। हर एक कुछ खास मुखों और कुछ खास लोगों के लिए ठीक है।
प्राहुः प्राङ्मुखमंत्यवृश्चिककुलीराणां प्रचेतोमुखं जूकोपांत्यगवां यमास्यमबलायुग्मैणकानां हितम् । सौम्यास्यं गृहमाद्यसिंहधनुषामत्रेष्टकाष्ठाननं कृत्वाप्तान्यककुब्गवाक्षवदनं तत्कार्यमास्यं न सत् ॥ ९ ॥
घर का मुख तुम्हारी राशि के हिसाब से हो। दूसरी तरफ़ सिर्फ़ खिड़की रखो।