मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 6 · घर बनाना
गृहप्रकरणम्
नाकालेऽत्र निधेय उक्ततरुजोऽग्र्यात्सिद्धविंशाष्ट्यहः कृत्संख्यांगुलकस्त्रिभागचतुरस्राष्टास्रकानस्रकः । कंवक्षस्थलमूरुपादयुगलं संस्पृश्य विप्रादिको रेखां सूत्रवदग्निजेन रचयेत्तद्वच्च भित्तेः शिलाः ॥ १६ ॥
बताए गए पेड़ों की लकड़ी की खूँटी गलत समय पर नहीं गाड़नी चाहिए। ब्राह्मण और बाकी वर्णों के लिए क्रम से वह 24, 20, 16 और 12 अंगुल लंबी होती है। उसके तीन भाग चौकोर, आठ कोने वाले और गोल होते हैं। ब्राह्मण और बाकी लोग क्रम से सिर, छाती, जाँघें और पैर छूते हैं। फिर सोने से रेखा खींचो, रस्सी की तरह ही। दीवार के पत्थर भी इसी तरह रखो।
सरल अर्थ: लकड़ी की खूँटी शुभ समय पर गाड़ो, वर्ण के हिसाब से नाप की। फिर रेखा खींचो और पत्थर रखो।
पूर्वादौ त्रिषडर्थपंचमलवे द्वाःसव्यतोंऽकोद्धृते दैर्घ्ये द्व्यंशसमुच्छ्रिताब्धिलवके सर्वासु दिक्षूदिता । स्तंभोग्नेर्दिशिपूजितः सुसमये स्थाप्यः शिरश्छत्रभाग्विस्ताराष्टिलवान्वितैः कृतकरैस्तुल्यं गृहोच्चं विदुः ॥ १७ ॥
लंबाई के नौवें भागों से दरवाज़ा रखो। पहला खंभा दक्षिण-पूर्व में खड़ा करो और ऊँचाई तय करो।
स्नानाग्निस्वपिवस्त्रभोजनपशुद्रव्यामरौकःस्थितिं पूर्वादौ जलमीशितुर्दिशि परं वायोरपाङ्मूत्रकम् । आल्प्ये शक्तिभुवोर्यथारुचि परे गेहस्य दक्षे घरट्टांबूलूखलचुल्लिकापितृपदप्रक्षालनान्यूचिरे ॥ १८ ॥
हर कमरे की अपनी दिशा है। पानी उत्तर-पूर्व में और शौचालय उत्तर-पश्चिम के पास रखो।
द्वात्रिंशाधिकहस्तमब्धिवदनं तार्णं त्वलिंदादिकं नैष्वायादिकमीरितं तृणगृहं सर्वेषु मास्सूदितम् । छन्नं वश्यकपाटमर्चिततमं वेश्मोक्तरीत्या विशेदारंभोदितमास्सु नारदमतान्माघोर्जशुक्रेषु तु ॥ १९ ॥
बड़े घर और झोपड़ी के लिए अंक नहीं चाहिए। तैयार घर में सही महीनों में प्रवेश करो।