हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 3 · सोलह ताजिक योग
षोडशयोगाध्यायः
एतदेव मणऊयोगे ॥यदि वक्रस्सौरिर्वा शीघ्रस्याग्रे स्थितोथवा पृष्ठे ॥पश्यंश्चतुर्थसप्तमदृष्ट्या तथैकराशिस्थः ॥
मणऊ (मंगल या शनि का इत्थशाल रोकना) योग में भी यही है। मंगल या शनि तेज़ ग्रह से आगे खड़ा हो सकता है, या उससे पीछे। वह चौथी या सातवीं दृष्टि से उसे देखता है। या वह उसी राशि में होता है।
सरल अर्थ: मणऊ योग: धीमा ग्रह, मंगल या शनि, तेज़ ग्रह से आगे या पीछे हो सकता है, या उसी राशि में।
इत्यनेन पद्येन समरसिंहेन शीघ्रमन्दयोरग्रपृष्ठस्थत्वं यथासम्भवमेव प्रदर्शितं सर्वयोगेष्वपि मुथशीलविचारो ग्रहाणामेकराशिगानां भिन्नराशिगानामपि भवत्येवेति स्पष्टमभिहितं च ॥
आगे या पीछे होना स्थिति पर निर्भर है। इत्थशाल की जाँच एक राशि में या अलग राशियों में, दोनों में चलती है।
अत्र स्वदीप्तांशैर्द्वादशांशैर्वामुथशीलयोगादयो विचारणीया इत्युक्तं ताजिकतिलके ॥
योग हर ग्रह की अपनी सीमा से या बारह अंश से परखे जाते हैं।
अथ परिपूर्णमुथशीललक्षणमुक्तं योगसुधानिधौ ॥
पूर्ण इत्थशाल: तेज़ ग्रह धीमे ग्रह से थोड़ा पीछे हो, या बराबर हो। वह पूरा फल देता है।