हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 4 · सहम (खास बिंदु)
सहमाध्यायः
शनेः कुजश्चाष्टकमङ्गयुक्तं ६० दिवा रिपुं ६ चान्त्य १२ गृहात्सलग्नम् ॥चतुष्पदाख्यं निशि वाममार्किम् ६१ लग्नात्सलग्नं व्यसनं सदैतत् ६२ ॥
अष्टक (आठ) सहम (जीवन के एक विषय का खास बिंदु): शनि में से मंगल घटाइए, और लग्न (उदय राशि) जोड़िए। दिन में बारहवें भाव में से छठा भाव घटाइए, लग्न के साथ। इसे चतुष्पद (चौपाए) कहा जाता है। रात में उलटा कीजिए। व्यसन (बुरी आदत): लग्न में से शनि घटाइए, और लग्न जोड़िए। यह हमेशा ऐसा ही है।
सरल अर्थ: आठ का बिंदु: शनि घटा मंगल जमा लग्न। चौपाए का बिंदु: दिन में बारहवाँ भाव घटा छठा भाव जमा लग्न। बुरी आदत का बिंदु: लग्न घटा शनि जमा लग्न।
मन्दन्धराजातद्युनिशं सलग्नं कृष्णाख्यकं वै सहमं निरुक्तम् ६३ ॥
कृष्ण बिंदु: मंगल घटा शनि जमा लग्न, हमेशा। दृष्टि बिंदु: दिन में चंद्रमा घटा सूर्य, रात में उलटा, लग्न नहीं जुड़ता।
अथ पितृव्याखेटकभृत्यबुद्धिसहमानयनमुक्तम्मुक्तावल्याम् ॥
चाचा का बिंदु: सूर्य घटा शनि जमा लग्न। शिकार का बिंदु: छठा भाव घटा उसका स्वामी, जमा बारहवाँ भाव।
सौम्यं विशोध्य चन्द्राल्लग्नाढ्यो भृत्यसहमं स्यात् ६७ ॥
सेवक बिंदु: चंद्रमा घटा बुध जमा लग्न। बुद्धि बिंदु: गुरु घटा सूर्य जमा लग्न। रात में उलटे।