हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 4 · सहम (खास बिंदु)
सहमाध्यायः
गुरुं सदेंदोस्तनुयुग्गजाख्ये ५७ गुरो रविं सांगमहन्यथोह्येत् ॥नक्तं विलोमं सुमहत्यगारं ५८ पुण्यं गुरोर्घात इहोक्तमन्यत् ५९ ॥
गज (हाथी) सहम (जीवन के एक विषय का खास बिंदु): चंद्रमा में से हमेशा गुरु घटाइए, और लग्न (उदय राशि) जोड़िए। दिन में गुरु में से सूर्य घटाइए, और लग्न जोड़िए। रात में उलटा कीजिए। यह सुमहत् (बहुत बड़ा) सहम है, संख्या 58। घात (हानि): गुरु में से पुण्य घटाइए। बाकी यहाँ कहे अनुसार है। यह संख्या 59 है।
सरल अर्थ: हाथी बिंदु: चंद्रमा घटा गुरु जमा लग्न। सुमहत् बिंदु: दिन में गुरु घटा सूर्य जमा लग्न, रात में उलटा। हानि बिंदु: गुरु घटा पुण्य बिंदु।
शनेः कुजश्चाष्टकमङ्गयुक्तं ६० दिवा रिपुं ६ चान्त्य १२ गृहात्सलग्नम् ॥
आठ का बिंदु: शनि घटा मंगल जमा लग्न। चौपाए का बिंदु: दिन में बारहवाँ भाव घटा छठा भाव जमा लग्न। बुरी आदत का बिंदु: लग्न घटा शनि जमा लग्न।
मन्दन्धराजातद्युनिशं सलग्नं कृष्णाख्यकं वै सहमं निरुक्तम् ६३ ॥
कृष्ण बिंदु: मंगल घटा शनि जमा लग्न, हमेशा। दृष्टि बिंदु: दिन में चंद्रमा घटा सूर्य, रात में उलटा, लग्न नहीं जुड़ता।
अथ पितृव्याखेटकभृत्यबुद्धिसहमानयनमुक्तम्मुक्तावल्याम् ॥
चाचा का बिंदु: सूर्य घटा शनि जमा लग्न। शिकार का बिंदु: छठा भाव घटा उसका स्वामी, जमा बारहवाँ भाव।