हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 4 · सहम (खास बिंदु)
सहमाध्यायः
सौम्यं विशोध्य चन्द्राल्लग्नाढ्यो भृत्यसहमं स्यात् ६७ ॥जीवस्सूर्यविहीनो लग्नयुतो बुद्धिसहमं स्यात् ॥ ६८ ॥रात्रौ तद्विपरीतं ज्ञेयं सर्वत्र पूर्ववद्वेद्यम् ॥
चंद्रमा में से बुध घटाइए, और लग्न (उदय राशि) जोड़िए। यह भृत्य (सेवक) सहम (जीवन के एक विषय का खास बिंदु) है। गुरु घटा सूर्य, लग्न के साथ जोड़ा हुआ, बुद्धि (बुद्धि) सहम है। रात में इनका उलटा जानिए। हर मामले में बाकी पहले कहे अनुसार समझिए।
सरल अर्थ: सेवक बिंदु: चंद्रमा घटा बुध जमा लग्न। बुद्धि बिंदु: गुरु घटा सूर्य जमा लग्न। रात में उलटे।
अथान्यसहमानामानयनमुक्तं हिल्लाजताजिके ॥
लाभ बिंदु: ग्यारहवाँ भाव घटा उसका स्वामी जमा लग्न। खज़ाने का बिंदु: लग्न घटा चौथे का स्वामी जमा लग्न।
धैर्य्यम्माहात्म्यसहमं ७१ ज्ञानसमं ज्ञातिसमं स्यात् ७२॥
धैर्य बिंदु बड़प्पन के बिंदु के बराबर है। रिश्तेदार बिंदु ज्ञान बिंदु के बराबर है। कर्ज़ बिंदु: शनि घटा शुक्र जमा लग्न।
सुतपो लग्नविहीनः पञ्चमभावान्वितोथ गर्भसहमं स्यात् ७४ ॥
गर्भ बिंदु: पाँचवें का स्वामी घटा लग्न जमा पाँचवाँ भाव। सत्य बिंदु: चंद्रमा घटा बुध जमा लग्न। दिन और रात का कोई अंतर नहीं।