हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 4 · सहम (खास बिंदु)
सहमाध्यायः
अथ पितृव्याखेटकभृत्यबुद्धिसहमानयनमुक्तम्मुक्तावल्याम् ॥सूर्ये मन्दविशुद्धे पितृव्यभवनम्विलग्नाढ्ये ६५ ॥षष्ठे षष्ठेशोनं सव्ययमाखेटकम्भवति ६६ ॥
अब, पितृव्य (चाचा), आखेट (शिकार), भृत्य (सेवक) और बुद्धि (बुद्धि) सहमों की विधि मुक्तावली में बताई गई है। सूर्य में से शनि घटाइए, और लग्न (उदय राशि) जोड़िए। यह पितृव्य सहम (जीवन के एक विषय का खास बिंदु) है। छठे भाव में से छठे का स्वामी घटाइए, और बारहवाँ भाव जोड़िए। यह आखेट सहम है।
सरल अर्थ: चाचा का बिंदु: सूर्य घटा शनि जमा लग्न। शिकार का बिंदु: छठा भाव घटा उसका स्वामी, जमा बारहवाँ भाव।
सौम्यं विशोध्य चन्द्राल्लग्नाढ्यो भृत्यसहमं स्यात् ६७ ॥
सेवक बिंदु: चंद्रमा घटा बुध जमा लग्न। बुद्धि बिंदु: गुरु घटा सूर्य जमा लग्न। रात में उलटे।
अथान्यसहमानामानयनमुक्तं हिल्लाजताजिके ॥
लाभ बिंदु: ग्यारहवाँ भाव घटा उसका स्वामी जमा लग्न। खज़ाने का बिंदु: लग्न घटा चौथे का स्वामी जमा लग्न।
धैर्य्यम्माहात्म्यसहमं ७१ ज्ञानसमं ज्ञातिसमं स्यात् ७२॥
धैर्य बिंदु बड़प्पन के बिंदु के बराबर है। रिश्तेदार बिंदु ज्ञान बिंदु के बराबर है। कर्ज़ बिंदु: शनि घटा शुक्र जमा लग्न।