हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
त्यादिवाक्यानां का गतिरितिचेदत्रोच्यते । तत्र कर्मणां वैचित्र्यं कानिचिद्दृढमूलानि कानिचिच्छिथिलमूलानि ॥
...और ऐसे वचन: ये कैसे टिकेंगे? अगर यह पूछा जाए तो उत्तर यह है। कर्म कई तरह के होते हैं। कुछ की जड़ें पक्की होती हैं। कुछ की जड़ें ढीली होती हैं।
सरल अर्थ: उत्तर: कुछ कर्म पक्की जड़ वाले होते हैं, कुछ ढीली जड़ वाले।
यत्र जन्मपत्रशकुनवर्षप्रश्नादिभिर्दशाफलरूपेण प्रतिबंधकेन संतानविद्याद्यभावो निर्णीतस्तत्र ग्रहशांत्यादिरूपेण प्रयत्नेनापि संतानादिप्रतिबंधकीभूतं दृढमूलत्वान्निवारयितुं न शक्यते । यत्र तु ग्रहचारवशेन गोचरादिना संतानादिप्रतिबंधो निर्णीतस्तच्छिथिलभूतत्वेन स्वस्त्ययनादिनोत्साद्यम् ॥
पक्की और ढीली रुकावटें: जन्म कुंडली और दशाओं से दिखी रुकावट रहती है। गोचर से दिखी रुकावट कर्मों से हट सकती है।
उक्तंच स्मृतौ ॥
स्मृति: कमज़ोर भाग्य प्रयत्न से हार जाता है।
एवं शुभसूचकदशापाककाले क्रियमाणा यात्राप्यनायासेन फलसाधिका ॥ अशुभदशायां हानिदेत्यतोवश्यं ज्योतिश्शास्त्रगणनोपयोगः॥
यात्रा का समय: अच्छी दशा में वह आसानी से सफल होती है; बुरी में हानि लाती है। इसलिए ज्योतिष काम का है।