हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
इति दैवज्ञवर्यपण्डितदामोदरात्मजबलभद्रविरचिते हायनरत्ने ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः प्रथमः ॥१॥
इस तरह पहला अध्याय पूरा हुआ। यह ग्रहों और राशियों के स्वभाव, वर्ष प्रवेश निकालने और ऐसी बातों पर है। यह हायनरत्न में है, जिसे दैवज्ञों (ज्योतिषियों) में श्रेष्ठ विद्वान दामोदर के पुत्र बलभद्र ने लिखा है।
सरल अर्थ: बलभद्र के हायनरत्न का पहला अध्याय पूरा हुआ।
अथ कीदृशो भावो ग्रहसंयोगेन शुभाशुभं वा फलं प्रयच्छतीत्युक्तं ताजिकतिलके॥
भाव अपने स्वामी, गुरु, बुध या शुक्र के साथ: उनसे मिला और देखा हो तो पूरे फल। दूसरे ग्रहों के साथ नहीं।
अत्र वक्ष्यमाणभावबले सबलभावस्य फलदातृत्वं निर्बलस्य नैवेतिज्ञेयं॥
बलवान भाव फल देते हैं: कमज़ोर भाव कुछ नहीं देता।
अथास्माद्ग्रहादयंग्रहःकस्मिन्स्थानेस्तीतिज्ञानार्थं यवनमतेनेतरेतरसंख्या उक्ता चिंतामणौ॥
एक ग्रह का दूसरे से स्थान: उनकी स्थितियाँ घटाओ। 15 अंश से कम बचे तो वही राशि गिनो; 15 या अधिक तो अगली।