हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
अथास्माद्ग्रहादयंग्रहःकस्मिन्स्थानेस्तीतिज्ञानार्थं यवनमतेनेतरेतरसंख्या उक्ता चिंतामणौ॥अर्कादिभ्यश्चंद्रपूर्वान्सलग्नांस्त्यक्त्वाशेषाधोलवाः पञ्चभूम्यः॥चेन्न्यूनास्तच्छोधिताश्शुद्धिमान्स्यात्तस्मिन् राशावन्यथा भेपरस्मिन्निति ॥
अब चिंतामणि यवनों (विदेशी आचार्य) के मत से आपसी गिनती देता है। वह दिखाता है कि एक ग्रह दूसरे से किस स्थान पर खड़ा है। सूर्य और बाकी में से चंद्रमा और बाकी को, लग्न (उदय राशि) के साथ, घटाओ। बचे हुए में राशियों के नीचे के अंश देखो। अगर वे 15 से कम हों, तो ग्रह उस राशि में गिना जाता है जो बचा हुआ देता है। नहीं तो वह अगली राशि में गिना जाता है।
सरल अर्थ: एक ग्रह का दूसरे से स्थान: उनकी स्थितियाँ घटाओ। 15 अंश से कम बचे तो वही राशि गिनो; 15 या अधिक तो अगली।
अथ कीदृशो भावो ग्रहसंयोगेन शुभाशुभं वा फलं प्रयच्छतीत्युक्तं ताजिकतिलके॥
भाव अपने स्वामी, गुरु, बुध या शुक्र के साथ: उनसे मिला और देखा हो तो पूरे फल। दूसरे ग्रहों के साथ नहीं।
अत्र वक्ष्यमाणभावबले सबलभावस्य फलदातृत्वं निर्बलस्य नैवेतिज्ञेयं॥
बलवान भाव फल देते हैं: कमज़ोर भाव कुछ नहीं देता।
इति दैवज्ञवर्यपण्डितदामोदरात्मजबलभद्रविरचिते हायनरत्ने ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः प्रथमः ॥१॥
बलभद्र के हायनरत्न का पहला अध्याय पूरा हुआ।