हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
श्रीमन्नीलकंठज्योतिर्विंद्भिरप्युक्तम् ॥तत्कालार्कौ जन्मकालरविणा स्याद्यतस्समः इति ॥
पूज्य ज्योतिषी नीलकंठ ने भी कहा है: '...क्योंकि उस समय सूर्य जन्म के सूर्य के बराबर होता है।'
सरल अर्थ: नीलकंठ: वर्ष प्रवेश पर सूर्य जन्म के सूर्य के बराबर होता है।
एवं निष्पन्नस्याब्दप्रवेशकालस्य स्पष्टीकरणमुक्तं हरिभट्टेन ताजिकसारे ॥
प्रवेश के समय का सुधार (हरिभट्ट): दोनों सूर्य अलग हों तो अंतर को सूर्य की गति से समय बनाओ। फिर उसे घटाओ या जोड़ो।
पार्थपुरनिवासिगणेशदैवज्ञेनाप्युक्तन्ताजिकभूषणे ॥
प्रवेश के समय का सुधार (गणेश): सूर्य कलाओं में अलग हों तो अंतर को सूर्य की गति से भाग दो। फिर जोड़ो या घटाओ।
अत्र वर्षार्कजन्मार्कसाम्याभावात् कालस्पष्टीकरणमुक्तम् ॥ तत्र स्वाधीतकरणात्स्वदेशपूर्वापरयाम्योत्तरादिक्कर्मसंस्कृतो जन्मकालीनस्पष्टार्कस्तत्करणजातदेशान्तरादिसंस्कृतो वार्षिकस्पष्टार्कौ जन्मार्कसमोवश्यं भवति ॥ तदासाम्यन्तु स्वपु⟦ब्वा⟧यमाणम् ॥
सुधार क्यों नहीं: अपनी पुस्तिका से स्थान के सुधार करो। तब वर्ष का सूर्य सदा जन्म के सूर्य के बराबर निकलता है।