Loading…
Hayanaratna · by Balabhadra
अथ चरांतरसाधनम् ॥ तत्र स्पष्टोर्कः०२ । २२ । ५० । १९ सायनः०३ । ०९ । ३५ । ३७ अयं त्र्यधिकत्वाद्भार्धा ६ दूनो०२।२०। २४ । २३ जातो भुजो भुजर्क्षसंख्या २ मिते चरखण्डे ५८ । ४७ गते अनयोर्योगः १०५ शेषं २० । २४ । २३ भोग्यखण्ड १९ गुणं ३८७ । ४३ । १७ त्रिंशद्भक्तं १२ । ५५ । २६ गतखण्डयोगे १०५ युतं ११७ । ५५ । २६ जातश्चरार्द्धं पलात्मकं एता एव विकला रवेश्चरांतरं जातम् ॥ एतत्षष्टिभक्तं जातं कलात्मकं चरांतरम्०१ । ५८ इदं सायनार्कस्य मेषादिषड्भस्थितत्वादृणम् ॥
Now, finding the charantara (day-length correction). There, the true Sun is 02.22.50.19 and the sayana (tropical) Sun is 03.09.35.37. It is more than three signs, so it is taken from six (bha-ardha): 02.20.24.23. This becomes the arc. The number of the arc's signs is 2. The two gone charakhandas (steps of the day-length change) are 58 and 47, and their sum is 105. The remainder is 20.24.23. Multiplied by the to-come part, 19, that is 387.43.17. Divided by thirty: 12.55.26. Joined with the sum of the gone parts, 105: 117.55.26. This becomes the charardha (half the day-length difference), in palas (24-second unit). These same numbers, in seconds, are the Sun's charantara. Divided by sixty, the charantara in minutes is 1.58. The sayana Sun is in the six signs from Aries, so it is minus.
Simple meaning: Worked example: the day-length correction comes to 1 minute 58 seconds, minus, because the tropical Sun is in the Aries half.
अथवा योगे युतिस्स्यात्क्षययोस्स्वयोर्वा धनर्णयोरंतरमेव योग इति बीजोक्तमार्गेण त्रयाणामैक्यज्ञातं त्र्यैक्यं०१ । ५३ ऋणशेषत्वादर्क ऋणसंज्ञकं जातम् ॥
Worked example: adding the three corrections as in algebra gives a traikya of 0.1.53, minus.
अथ सुगमोपायेन त्रैक्यानयनम् ॥ तत्र स्पष्टोर्कः०२ । २२ । ५०।१९सायनः०३ । ०९।३५।३७ अस्य भुक्तांशाः० ९।३५।३७कर्कोदयेन ३४२ गुणिताः षष्ट्योपर्युपरियुताः३२८१त्रिंशद्भक्ता लब्धं रवेर्भुक्तं पलात्मकम् १०९॥अथ मेषादिमिथुनपर्यन्तराशीनामुदयपलैक्येन ७७६ युतं ८८५ षष्टिभक्तं जातं रवेर्मेषाद्भुक्तं घट्यादि १४ । ४५ ॥ अथ मध्यमार्कः ०२ । २३ । ०३ । ३७ सायनः ०३ । ०९ । ४८ । ५५ अस्यांशाः ९९ । ४८ । ५५ षड्भक्ता लब्धं घट्यादि १६ । ३८ । उभयोरन्तरम् ० १ । ५३ जातं त्रैक्यं पूर्वागततुल्यम् ॥
Finding the traikya the easy way: the true Sun and the mean Sun are each turned into time since Aries. The gap is 1.53, the same as before.
Chapter 8 · Month Chart and Monthly Results
मासप्रवेशादिविचाराध्यायः
अथ मध्यमार्कघटितो रवेर्भुक्तघटिकाहीना अतस्त्रैक्यमृणात्मकज्ञातम् ॥ अथ मध्यमार्के ०२ । २३ । ०३ । ३७ त्र्यैक्यं १ । ५३ ऋणं जातस्त्रैक्यसंस्कृतो मध्यमार्कः २ । २३ । १ । ४५ ॥ अस्मादानीतं पूर्ववन्मंदफलं ० । १३ । १३ त्रैक्यसंस्कृतमध्यमार्के २ । २३ । १ । ४५ ऋणं जातस्त्रैक्यसंस्कृतः स्पष्टोर्कः सूक्ष्मतरः २ । २२ । ४८ । ३२ ॥
The traikya 1.53 is taken away from the mean Sun. After the manda correction the true Sun is 2.22.48.32, a finer value.