हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
वसिष्ठसिद्धांतेपि ॥इत्थं माण्डव्य संक्षेपादुक्तं शास्त्रं मयोदितम् ॥विस्रस्ती रविचन्द्राद्यैर्भविष्यति युगे युगे ॥
वसिष्ठ सिद्धांत में भी: हे मांडव्य, इस तरह मैंने तुम्हें यह विद्या संक्षेप में बताई। हर युग (संसार का युग) में सूर्य, चंद्रमा और बाकी खिसक जाएँगे।
सरल अर्थ: वसिष्ठ सिद्धांत: हर युग में सूर्य, चंद्रमा और ग्रह पुराने अंकों से खिसक जाते हैं।
विस्रंसनं विस्रस्तिः । शिथिलत्वमिति यावत् ॥
विस्रस्ति शब्द: इसका अर्थ खिसकना या ढीला पड़ना है।
सिद्धान्तसुन्दरेपि॥
ऋषियों के अंकों में अंतर दिखे तो: केवल उसी अंतर को सुधारो, पूरी रीति को नहीं।
तदन्तरं बीजसंज्ञब्रह्मगुप्तमकरंदमिश्रादिभिः स्वसत्तादिकाले लक्षयित्वा मुनिशास्त्रजनितेषु ग्रहेषु संस्कृतं तद्युक्तमेव ॥
सुधार संख्या: बाद के आचार्यों ने अपने समय में अंतर नापा और ऋषियों के ग्रहों में जोड़ा। यह ठीक है।