हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
अथ वर्षप्रवेशे तिथ्यानयनमुक्तं पद्धतिभूषणे ॥समासमाजः शितिकण्ठ ११ निघ्नः समष्टि २६ भागेन समन्वितोस्यै ॥स्वजन्मतिथ्या च खराम ३० तष्टस्तिथिर्भवेद्भू १ नयुता कदाचिदिति ॥
अब वर्ष प्रवेश की तिथि (चंद्र दिन) निकालना, जो पद्धतिभूषण में बताया है। बीते वर्षों को 11 से गुणा करो। उसमें बीते वर्षों का 26वाँ भाग जोड़ो। अपनी जन्म तिथि भी जोड़ो। तीस निकाल दो। जो बचे वही तिथि है। कभी वह एक कम या एक अधिक होती है।
सरल अर्थ: वर्ष प्रवेश की तिथि: बीते वर्ष गुणा 11, एक छोटा भाग और जन्म तिथि जोड़ो। 30 से भाग का शेष लो। वह एक इधर-उधर हो सकती है।
नक्षत्रयोगानयनमुक्तं ताजिकसारे ॥
वर्ष प्रवेश का नक्षत्र और योग: बीते वर्ष गुणा 10 करो, उसमें से 240वाँ भाग घटाओ। जन्म का नक्षत्र या योग जोड़ो। 27 से भाग का शेष लो।
लग्नानयनमुक्तं पद्धतौ ॥
वर्ष प्रवेश का लग्न, मोटे तौर पर: बीते वर्ष गुणा 3.1, जन्म लग्न जोड़ो, 12 से भाग का शेष लो।
अत्र तिथिनक्षत्रयोगोवर्षप्रवेशदिवसस्य प्रायो नैकत्वेनायाति ॥
चेतावनी: इस तरह निकले तिथि, नक्षत्र और योग अक्सर प्रवेश के दिन के नहीं होते।