मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 4 · विवाह
विवाहप्रकरणम्
दोषाणां शतमिंदुजः शतयुगं शुक्रो गुरुर्घातयेल्लक्षं कंटककोणगोऽगमिनचंद्रौजस्वि पातादिकान् । भंगा ये विबला न तेऽत्र सफलाः संध्यंशतुल्योऽफलः स्याद्भावांशसमो ग्रहोऽखिलफलः संध्यूर्ध्वगः स्यात्परः ॥ २६ ॥
केंद्र (पहला, चौथा, सातवाँ, दसवाँ भाव) या त्रिकोण (भाग्य भाव) में बुध 100 दोष मिटाता है। शुक्र 200 मिटाता है। गुरु 100,000 मिटाता है। बलवान लग्न (उदय राशि), सूर्य या चंद्रमा पात (गिरने के बिंदु का दोष) आदि को हटाता है। कमज़ोर काटने वाले कारण यहाँ काम नहीं करते। भाव की संधि पर बैठा ग्रह कोई फल नहीं देता। भाव के बीच के अंश पर बैठा ग्रह पूरा फल देता है। संधि पार करने के बाद वह अगले भाव का हो जाता है।
सरल अर्थ: मज़बूत भावों में बुध, शुक्र और गुरु कई दोष मिटाते हैं। कमज़ोर उपाय नहीं गिने जाते।
भागाः स्युर्नतनाडिका रसहतास्तद्धीनयुक्प्राक्परे सूर्यः खं सरसं सुखं कथितवल्लग्नं सषड्भं मदः । व्यस्ताभ्रत्रिलवोऽथ दृक्च्युत उभौ योज्यौ कुदृघ्नौ पृथग्लग्ने चांबुनि ते सषट्तनुमुखाः संधिर्द्वियोगोऽर्धकः ॥ २७ ॥
दसवाँ भाव, बाकी भाव बिंदु और भावों की संधियाँ कैसे निकालें।
इंदोर्वा हरिजाद्व्ययस्वगतयोः स्यात्क्रूरयोः कर्तरी स्वे वक्र्यंत्य ऋजुर्महत्यथ गुरौ रिःफे शुभे वा तनौ । स्वेऽब्जे सौम्यखगेपि वा गुरुभृगुज्ञैः केंद्रकोणेषु वा चेत्स्तः कर्तरिकारकौ दिविचरौ नीचस्थितौ सा नहि ॥ २८ ॥
चंद्रमा या लग्न के दोनों ओर बुरे ग्रह कैंची की तरह काटते हैं। कई बातें इसे हटा देती हैं।
लग्नं सेततिथि ग्रहैर्हृदिभदृग्वेदर्तुभूशेषकै रोगाग्नीनहरात्ययास्त्यज रुजं रात्र्यर्कमौंजीषु च । अग्निं भौमगृहद्युषु द्युशनिसेवेंदुष्विनं हारमीज्यारेतिष्वपरं विवाहसितवित्संध्यासु हीने तनौ ॥ २९ ॥
लग्न और तिथि की गिनती से पाँच बुरे फल निकलते हैं। हर एक कुछ वारों और संस्कारों में टाला जाता है।