मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 4 · विवाह
विवाहप्रकरणम्
जन्मर्क्षोदयतो मृतीतदधिपौ तद्गाश्च ये तल्लवास्तद्भंचांगगमंतकृत्खलु न चेत्तत्स्वामिमित्रैकता । शस्तोंऽशो घटभीरुयुग्मधनुषां विज्ञास्तभांशौ तथा चंद्रापुण्ययुतौ मृतिं वितनुतो दैन्यं च हीनौजसः ॥ ३० ॥
जन्म राशि से और जन्म लग्न (उदय राशि) से आठवीं राशि लें। उनके स्वामी, उनमें बैठे ग्रह और हर एक का नवांश (राशि का नौवाँ भाग) लें। श्लोक कहता है कि वह राशि लग्न हो तो मृत्यु देती है। यह तब नहीं, जब उसका स्वामी मित्र या वही हो। कुंभ, कन्या, मिथुन या धनु का नवांश अच्छा कहा गया है। विद्वान सातवीं राशि और उसके नवांश को भी इसी तरह देखते हैं। चंद्रमा और बुरे ग्रह के साथ हों तो मृत्यु लाते हैं। कमज़ोर हों तो गरीबी लाते हैं।
सरल अर्थ: जन्म राशि या लग्न से आठवीं राशि को विवाह लग्न के लिए घातक कहा गया है। कुछ नवांश अच्छे हैं।
नो वर्गोत्तमतो विनांतिमलवं दद्याच्चरर्क्षे चरं चंद्रे तौलिमृगास्यगे न च तनुं पंचेष्टखेटोनिताम् । मेषादिष्वजनक्रतौलिककुलीराद्या नवांशाः क्रमादिष्टात्पूर्वनवांशका दशहतात्र्याप्ता लवाद्या तनुः ॥ ३१ ॥
लग्न के कौन से नवांश टालें, और चुने नवांश के लिए लग्न कैसे बनाएँ।
लग्नांशौ स्वपदृग्युतौ नृसुखदौ वान्योन्यपाढ्येक्षितौ ताभ्यां सप्तमकौ तथैव युवतेर्नोचेत्तयोर्मृत्युदौ । द्विघ्नेऽर्कोनविलग्नके रविसितज्ञेंद्वार्किजीवासृजो होरेशा द्युपतेः खलेऽह्नि खलजा नेष्टा शुभे मध्यमा ॥ ३२ ॥
लग्न और उसका नवांश अपने स्वामियों के साथ जोड़े की मदद करते हैं। बुरे ग्रहों की होरा टालें।
लग्नेंद्वोः स्मरगे शुभाशुभखगेस्तश्चाधिमृत्यू ततोब्जांगोनात्कृतमौर्विकात् खखयमैर्लब्धं यदाब्धीषवः । सन्स्विष्टोच्चनिजांशभेऽस्तमखिलं पश्येदरित्र्यायगे सूर्ये वा खजलाद्यकोणगशुभो वाब्जं प्रपश्येन्न तत् ॥ ३३ ॥
लग्न या चंद्रमा से सातवें में ग्रह नुकसान कर सकते हैं। अच्छी नज़र और सूर्य के कुछ स्थान इसे हटा देते हैं।