हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 2 · दृष्टि, बल और फल
दृष्टिसाङ्गबलेष्टकष्टाद्यानयनाधिकारः
अथ द्रष्टृदृश्ययोराशिभेदे सत्यपि द्वादशांशमध्ये तयोरवस्थाने दृष्टयो यथोक्तफलदात्र्यो द्वादशांशातिक्रमे तु साधारणफलदात्र्यः स्युरित्युक्तं समरसिंहेन॥
आगे: देखने वाला और देखा जाने वाला अलग-अलग राशियों में हो सकते हैं। फिर भी अगर वे एक-दूसरे से बारह अंश के भीतर हों, तो दृष्टि (ग्रह की नज़र) बताए अनुसार फल देती है। अगर बारह अंश पार हो जाएँ, तो दृष्टियाँ साधारण फल देती हैं। ऐसा समरसिंह ने कहा है।
सरल अर्थ: दृष्टि का पूरा फल बारह अंश के भीतर ही मिलता है; उससे आगे फल साधारण होता है।
सर्वाश्चैता हि दृशो १२ द्वादशभागांतरे भवेयुश्चेत् ॥
12 अंश के अंतर के भीतर दृष्टियाँ विशेष फल देती हैं।
वामनोपि ॥
धीमा और तेज़ ग्रह: धीमा ग्रह तेज़ ग्रह से बारह अंश के भीतर हो तो दृष्टि अच्छी होती है।
अत्र ग्रहाणां दीप्तांशमध्ये दृष्टिफलं पूर्णमित्युक्तं ताजिकरत्नमालायां॥
दृष्टि का पूरा फल तब मिलता है जब ग्रह अपने दीप्त अंशों के भीतर हों।