हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 2 · दृष्टि, बल और फल
दृष्टिसाङ्गबलेष्टकष्टाद्यानयनाधिकारः
अत्रैकैकराशिमध्यस्थमित्यनेन तन्वादिसर्वभावानां द्वादशवर्गिका विधेया ॥ तस्माद्भावानां स्थूलसूक्ष्मफलविचारः कार्य्य इत्यर्थः ॥
यहाँ 'हर एक राशि के बीच में खड़ा' शब्दों का अर्थ यह है। पहले से शुरू होने वाले सभी भावों के लिए बारह वर्ग (राशि का भाग) बनाने चाहिए। इसलिए भावों के स्थूल और सूक्ष्म फल निकाले जाने चाहिए। यह अर्थ है।
सरल अर्थ: हर भाव के लिए बारह वर्ग बनाइए और हर भाव के स्थूल और सूक्ष्म फल निकालिए।
एतत्स्पष्टमुक्तंसंज्ञातन्त्रे ॥
हर भाव के लिए वर्ग कुंडली देखिए और हर फल निकालिए।
द्वादशवर्गीचक्रे विंशोपकानयनमुक्तं योगसुधानिधौ ॥
बारह वर्गों के विश्वोपक: हर विभाग में अपने के 100, मित्र के 50, शत्रु के 25। सब जोड़कर 60 से भाग दीजिए।
अत्र केचन द्वादशवर्गीचक्रन्न कुर्वंति ॥ पठन्ति च ॥
कुछ लोग कहते हैं कि बारह वर्ग की कुंडली बनावटी है क्योंकि पुराने आचार्यों ने उसे नहीं दिया।