हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 2 · दृष्टि, बल और फल
दृष्टिसाङ्गबलेष्टकष्टाद्यानयनाधिकारः
ते च द्वादशवर्गस्य स्थूलसूक्ष्मप्रभेदतः ॥स्थूलं सूक्ष्मं फलं ज्ञेय ग्रहाणां सर्वभावजमिति ॥
और वे भाव बारह वर्गों (राशि का भाग) से स्थूल और सूक्ष्म प्रकार के हैं। इसलिए सभी भावों से पैदा हुए ग्रहों के स्थूल और सूक्ष्म फल जानने चाहिए।
सरल अर्थ: बारह वर्ग हर भाव के लिए एक स्थूल फल और एक सूक्ष्म फल देते हैं।
अत्रैकैकराशिमध्यस्थमित्यनेन तन्वादिसर्वभावानां द्वादशवर्गिका विधेया ॥ तस्माद्भावानां स्थूलसूक्ष्मफलविचारः कार्य्य इत्यर्थः ॥
हर भाव के लिए बारह वर्ग बनाइए और हर भाव के स्थूल और सूक्ष्म फल निकालिए।
एतत्स्पष्टमुक्तंसंज्ञातन्त्रे ॥
हर भाव के लिए वर्ग कुंडली देखिए और हर फल निकालिए।
द्वादशवर्गीचक्रे विंशोपकानयनमुक्तं योगसुधानिधौ ॥
बारह वर्गों के विश्वोपक: हर विभाग में अपने के 100, मित्र के 50, शत्रु के 25। सब जोड़कर 60 से भाग दीजिए।