हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 2 · दृष्टि, बल और फल
दृष्टिसाङ्गबलेष्टकष्टाद्यानयनाधिकारः
एतत्स्पष्टमुक्तंताजिकसारे ॥त्रिंशांशा निजभे स्वमित्रभवने घस्रांशकाः १५ शत्रुभे सार्द्धास्सप्तलवाः ७। ३० स्वखाग्निलवके भागास्तु पञ्चेन्दवः १५॥त्रिंशांशे निजमित्रभे नगलवाः सार्द्धाः ७। ३० कृताः शत्रुभे पादोनाः ३।४५ स्वगुणांशके दललवा १० बाणांशका मित्रभे ॥
यह ताजिकसार में साफ़ बताया गया है। अपनी राशि में: तीस भाग। अपने मित्र के घर में: 'घस्र' भाग, 15। शत्रु की राशि में: साढ़े सात भाग, 7/30। अपने तीसवें भाग में ('ख-अग्नि'): भाग 'पंच-इंदु' हैं, 15। त्रिंशांश (राशि का तीसवाँ भाग) में, मित्र की राशि में: साढ़े सात भाग, 7/30। शत्रु की राशि में: चार में चौथाई कम, 3/45। अपने तीसरे भाग में ('गुण-अंशक'): 'दल-लव' भाग, 10। मित्र की राशि में: 'बाण' भाग, 5।
सरल अर्थ: ताजिकसार के मान: घर 30, मित्र का 15, शत्रु का साढ़े सात। तीसवाँ भाग 15, साढ़े सात, पौने चार। तीसरा भाग 10 और 5।
०० | स्व | मि | स | श
बल की तालिका: घर 30, साढ़े बाईस, 15, साढ़े सात। हद्दा 15 से घटकर पौने चार। द्रेष्काण 10 से घटकर ढाई। नवांश 5 से घटकर सवा।
द्रेष्काणे सदला यमा २। ३० स्त्वरिगते नंदांशके स्वे शरा ५ नंदांशे निजमित्रगे यमलवाः सार्द्धा २।३० स्त्वरौ तद्दल २।१५मिति॥
मान, आगे: शत्रु की राशि के लिए द्रेष्काण में ढाई। नवांश में अपना 5, मित्र का ढाई, शत्रु का उसका आधा।
तदैक्यतुर्यभागप्रमाणिकाबलोन्मितो दशाधिके बलो बली शराल्पकेल्पवीर्यक इति
कुल को पढ़ना: पाँचों बलों के जोड़ का चौथाई माप है; से ऊपर बलवान, से नीचे थोड़ा बल।