हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
यदा च तदेव प्रमेयं केनचित्सुबुद्धिना समरसिंहादिना अधीतं तदीयं ज्योतिःशास्त्रेण दृढतरसंस्काराद्व्यक्तसंज्ञापरिभाषेण संस्कृतशब्दैरुपनिबद्धश्चेत्पठ्यते तदा न कोपि दोष इति ज्ञेयम् ॥
उसी विषय को समरसिंह जैसे किसी बुद्धिमान ने पढ़ा। उनका ग्रंथ ज्योतिष (ग्रहों की विद्या) में दृढ़ आधार वाला था। वह साफ़ शब्दों और नियमों के साथ संस्कृत शब्दों में रखा गया। ऐसा ग्रंथ पढ़ा जाए तो जान लो कि उसमें कोई दोष नहीं है।
सरल अर्थ: कोई दोष नहीं: समरसिंह का संस्कृत ताजिक पढ़ना उचित है।
'न वदेद्यावनीं भाषामे'तद्वचनं तु यावनीयकाव्यालंकारादिविषयकमितिसिद्धांतः ॥
निषेध का अर्थ: विदेशी भाषा का निषेध विदेशी कविता के बारे में है, इस विद्या के बारे में नहीं।
ननु सूर्यसिद्धांतादिग्रंथास्तु श्रौतस्मार्तकर्मविषयकाः कथमस्य ताजिकशास्त्रस्य श्रौतस्मार्तकर्मविषयकत्वं ॥
एक प्रश्न: ताजिक पवित्र कर्मों में कैसे मदद करता है?
उच्यते ॥ "अष्टमे वर्षे ब्राह्मणमुपनयेत् षष्ठेऽन्नाद्यकामः"इति॥
कर्म का समय: जनेऊ आठवें वर्ष में, या बहुत भोजन चाहने वाले के लिए छठे में।