हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
भागीरथीतीरविराजमाने श्रीकान्यकुब्जे नगरेऽतिरम्ये ॥अभूद्भरद्वाजमहर्षिवंशे श्रीलालनामा गणकोपनामा ॥ २ ॥
भागीरथी के तट पर शोभित, बहुत सुंदर श्री कान्यकुब्ज नगर में श्री लाल रहते थे। उनका जन्म महर्षि भरद्वाज के वंश में हुआ था। उनका दूसरा नाम गणक था।
सरल अर्थ: लेखक का परिवार: भरद्वाज वंश के लाल गंगा किनारे कान्यकुब्ज में रहते थे।
तस्यात्मजाः पञ्च बभूवुरेषां श्रीदेविदासः प्रथमम्बभूव ॥
लेखक का परिवार: लाल के पाँच पुत्रों में सबसे बड़े देवीदास ने श्रीपति पद्धति की टीका लिखी।
तस्माल्लघुः खेटविचारदक्षः प्रख्यातकीर्तिर्विजितारिपक्षः ॥
लेखक का परिवार: ग्रहों में कुशल क्षेमकर्ण और व्याकरण के विद्वान नारायण।
न्याये यः सुरराजपूजितनिभो वेदान्तिनामग्रणीर्मीमांसादिसमस्तशास्त्रकमलप्रोद्बोधने भास्करः ॥
लेखक का परिवार: चतुर्भुज मिश्र तर्क, वेदांत और मीमांसा के बड़े विद्वान थे, राजा उनका सम्मान करते थे।