हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
ॐगणाधिपं रामगुरोः पदाब्जं दामोदराख्यं पितरञ्च नत्वा ॥प्राचीनपद्यैर्बलभद्रनामा करोति सद्धायनरत्नसंज्ञम् ॥ १ ॥
ॐ। मैं गणों के स्वामी गणेश को प्रणाम करता हूँ। मैं अपने गुरु राम के चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ। मैं अपने पिता, जिनका नाम दामोदर है, को प्रणाम करता हूँ। फिर मैं, जिसका नाम बलभद्र है, पुराने श्लोकों से हायनरत्न नाम का यह अच्छा ग्रंथ बनाता हूँ।
सरल अर्थ: आरंभ: बलभद्र गणेश, अपने गुरु राम और पिता दामोदर को प्रणाम करते हैं। वे पुराने श्लोकों से हायनरत्न बनाते हैं।
भागीरथीतीरविराजमाने श्रीकान्यकुब्जे नगरेऽतिरम्ये ॥
लेखक का परिवार: भरद्वाज वंश के लाल गंगा किनारे कान्यकुब्ज में रहते थे।
तस्यात्मजाः पञ्च बभूवुरेषां श्रीदेविदासः प्रथमम्बभूव ॥
लेखक का परिवार: लाल के पाँच पुत्रों में सबसे बड़े देवीदास ने श्रीपति पद्धति की टीका लिखी।
तस्माल्लघुः खेटविचारदक्षः प्रख्यातकीर्तिर्विजितारिपक्षः ॥
लेखक का परिवार: ग्रहों में कुशल क्षेमकर्ण और व्याकरण के विद्वान नारायण।