हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
अत्रोच्यते । यवनाचार्यस्याष्टादशसंहिताकर्तृषु परिगणितत्वात्तद्वचः प्रमाणमेव ॥
इसका हम उत्तर देते हैं। यवनाचार्य की गिनती संहिताओं (संसार की घटनाओं का ज्योतिष) के अठारह रचने वालों में होती है। इसलिए उनके वचन मान्य हैं।
सरल अर्थ: उत्तर: यवनाचार्य अठारह प्रवर्तकों में एक हैं, इसलिए उनकी बात मान्य है।
उक्तं च कश्यपेन ॥
ज्योतिष के अठारह प्रवर्तक, भाग 1: सूर्य, पितामह, व्यास, वसिष्ठ, अत्रि, पराशर, कश्यप, नारद, गर्ग, मरीचि, मनु, अंगिरा।
लोमशः पौलिशश्चैव च्यवनो यवनो गुरुः ॥
अठारह प्रवर्तक, भाग 2: लोमश, पौलिश, च्यवन, यवन, गुरु, शौनक।
तथा च यवनाचार्यप्रणीतं संस्कृतोपनिबद्धं जातकशास्त्रं यवनजातकाख्यं दृश्यते ॥ तथैव ब्रह्मणस्सकाशात्पारम्पर्यवशेन ताजिककर्तृत्वमप्यस्य स्मर्य्यते।
यवनाचार्य: उन्होंने संस्कृत में यवन जातक लिखा। उन्होंने ताजिक भी बनाया, जो ब्रह्मा से चली परंपरा का है।