हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
ननु यवनाचार्य्यप्रणीतेक्कवालादिपारसीशब्दात्मकस्य ताजिकशास्त्रस्याध्यापनमेव तावदनभिहितम् ॥ अध्ययनं तु दूरादपास्तमेव ॥
पर कोई आपत्ति कर सकता है: ताजिक विद्या यवनाचार्य ने बनाई। वह इक्कबाल (सभी ग्रह मज़बूत भावों में) जैसे फ़ारसी शब्दों से बनी है। उसे पढ़ाना भी मना है। उसका पढ़ना तो और भी मना है।
सरल अर्थ: एक आपत्ति: ताजिक में फ़ारसी शब्द हैं, इसलिए उसे पढ़ाना और पढ़ना मना लगता है।
उक्तं च स्मृतौ ॥
स्मृति का नियम: विदेशी भाषा कभी न बोलें, अंत समय पास हो तब भी नहीं।
तन्मूलभूतत्वात्सदमरसिंहादिशास्त्रस्याप्यध्ययनमनुचितं मूलाशुद्ध्या सर्वमशुद्धमितिन्यायात् ॥
आपत्ति आगे: समरसिंह का ग्रंथ यवन ग्रंथ से निकला है, इसलिए वह भी अनुचित लगता है।
अत्रोच्यते । यवनाचार्यस्याष्टादशसंहिताकर्तृषु परिगणितत्वात्तद्वचः प्रमाणमेव ॥
उत्तर: यवनाचार्य अठारह प्रवर्तकों में एक हैं, इसलिए उनकी बात मान्य है।