हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
उक्तंच वसिष्ठेन ।"अध्येतव्यं ब्राह्मणैरेव तस्माज्ज्योतिःशास्त्रं पुण्यमेतद्रहस्यम् ॥एतद्बुद्ध्वा सम्यगाप्नोति यस्मादर्थं धर्मं मोक्षमग्र्यं यशश्चे"ति ।
और वसिष्ठ ने कहा है: 'इसलिए यह ज्योतिष (ग्रहों की विद्या) केवल ब्राह्मणों को पढ़नी चाहिए। यह पवित्र और गुप्त है। क्योंकि इसे अच्छी तरह जानने से धन, धर्म, परम मुक्ति और यश मिलता है।'
सरल अर्थ: वसिष्ठ: ज्योतिष ब्राह्मणों की पवित्र विद्या है; इससे धन, धर्म, मुक्ति और यश मिलता है।
ननु यवनाचार्य्यप्रणीतेक्कवालादिपारसीशब्दात्मकस्य ताजिकशास्त्रस्याध्यापनमेव तावदनभिहितम् ॥ अध्ययनं तु दूरादपास्तमेव ॥
एक आपत्ति: ताजिक में फ़ारसी शब्द हैं, इसलिए उसे पढ़ाना और पढ़ना मना लगता है।
उक्तं च स्मृतौ ॥
स्मृति का नियम: विदेशी भाषा कभी न बोलें, अंत समय पास हो तब भी नहीं।
तन्मूलभूतत्वात्सदमरसिंहादिशास्त्रस्याप्यध्ययनमनुचितं मूलाशुद्ध्या सर्वमशुद्धमितिन्यायात् ॥
आपत्ति आगे: समरसिंह का ग्रंथ यवन ग्रंथ से निकला है, इसलिए वह भी अनुचित लगता है।