हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
अत्रादिशब्देन वर्षप्रवेशादौ ज्ञेयम् ।
यहाँ 'और ऐसे' शब्द में वर्ष प्रवेश और बाकी आ जाते हैं।
सरल अर्थ: 'और ऐसे' शब्द: इसमें वर्ष कुंडली भी आती है।
ताजिकसारेपि
सही ग्रह नहीं तो फल नहीं: ठीक ग्रहों के बिना फल नहीं बताए जा सकते।
अथ ब्रह्मसौरार्यादिपक्षाणां सत्त्वात्कस्मिन् पक्षे ग्रहाः साध्या इत्युक्तं दामोदरपद्धतौ ॥
कौन-सा ग्रह गणित का मत लें: वह जिसके ग्रह आकाश में दिखने वाले से मेल खाते हों।
ननु ग्रहानयनमार्षशास्त्रादेव कर्तुं युज्यते नतु मानुष्यात् ॥ तस्यायथार्थत्वादिति चेत्सत्यं । ग्रहानयनं मुनिकृतशास्त्रादेव कर्त्तुमुचितम् ॥ परन्तु तत्रापि कालवशेनान्तरं पतति ।
ऋषियों के या मनुष्यों के ग्रंथ: ऋषियों के ग्रंथ ठीक हैं। पर समय के साथ आकाश से अंतर आ जाता है।