Loading…
Hayanaratna · by Balabhadra
Chapter 4 · The Sahamas
सहमाध्यायः
अथ संज्ञातन्त्रोक्तसैकताकरणोपपत्तिः ॥ तत्र पूर्वं समरसिंहेन लग्रसंस्कारे शोध्यशोधकयोर्मध्ये लग्नाभावे लग्नभुक्तांशाः कृतांशसमूहे क्षेप्याः लग्नसमत्वे तु लग्नभोग्यांशाः कृतांशसमूहे शोध्याः पुनर्लग्नद्वितीयभवनात् त्रिंशत्प्रत्येकतः कृत्वा शोधनमुक्तम् ॥
Next, the reason for the 'add one sign' step stated in the Samjna Tantra. There, Samarasimha first said this. Suppose the lagna (rising sign) is not between the point taken away and the point it is taken from. Then add the lagna's travelled degrees to the total of degrees made. Suppose the lagna is within them. Then take away the lagna's degrees still to travel from the total. Then take away thirty at a time, starting from the 2nd house from the lagna.
Simple meaning: Why one sign is added: Samarasimha says to add the lagna's degrees gone if it is outside, subtract its degrees left if it is inside, then subtract 30 per sign from the 2nd house.
तत्र लग्नाभावे भुक्तांशसहितांशसमूहे धनभात्त्रिंशात्त्रिंशांशशोधने धनभावादेव सहमगणना जाता धनभावलग्नभावयोरन्तश्चैकराशिमितं दृष्टमतस्सहमे सैकतां कृत्वा लग्नादेव सहमगणनोक्ता लग्नसमत्वे तु भोग्यांशसमूहे धनभावात्पूर्ववच्छोधने कृतेऽत्रापि धनभावादेव गणना जाता परन्तु भोग्यांशशोधने भुक्तांशयोजनेंशसाम्यपूर्वकमेकराश्यंशानामूनत्वम्भवति ॥ एकराशिहीनो धनभावो लग्नभाव एव भवत्यतः सहमे सैकतासंस्कारे विनैव लग्नादेव सहमगणनोक्तेत्युपपन्नं सैकतासंस्कारकरणम् ॥
Why one sign is added: Samarasimha counts from the 2nd house. When the lagna is outside, that is one sign more than counting from the lagna, so one…
अत्र केचिल्लग्नद्वितीयभवनादितिवाक्ये लग्नात् द्वितीयभवनादितिपञ्चम्यंतं पदद्वयरूपं पाठं कल्पयित्वा यद्यंतरराश्यंतर्न भवति लग्नं तदास्य भुक्तांशा मध्ये क्षेप्यास्तदैव लग्नभवनादेवाग्रिमराश्यंशाः शोध्याः यदा तु मध्यस्थितं लग्नं तदा स्वभोग्यांशा मध्ये क्षेप्यास्तदैव लग्नद्वितीयलग्नादारभ्याग्रिमराश्यंशाः शोध्याः एवं कृते सति लग्नस्य बहिःस्थितत्वे वा लग्नयोग एव भवतीत्याहुः ॥
Another view: they split 'from the 2nd house from the lagna' into 'from the lagna' and 'from the 2nd house', and use one for each case.
नैतद्रम्यम् ॥ यत ऋषिस्थानाभिषिक्तसमरसिंहवाक्ये प्रथमतः पाठांतरकल्पनमेव नोचितम् ॥ अथ कल्प्यमानेपि पाठे क्रमादितिपदाभावान्नाभिमतसिद्धिः रीतिरियं ग्रंथकर्तॄणां यत्र यथासंख्यं चिकीर्षितं तत्र तत्र क्रमाद्यथासंख्यंयथाक्रमंपदानि प्रयुज्यंते ॥
The other view is rejected: Samarasimha's words should not be changed, and without the word 'in order' it does not work.