Loading…
Hayanaratna · by Balabhadra
Chapter 4 · The Sahamas
सहमाध्यायः
अत्र केचिल्लग्नद्वितीयभवनादितिवाक्ये लग्नात् द्वितीयभवनादितिपञ्चम्यंतं पदद्वयरूपं पाठं कल्पयित्वा यद्यंतरराश्यंतर्न भवति लग्नं तदास्य भुक्तांशा मध्ये क्षेप्यास्तदैव लग्नभवनादेवाग्रिमराश्यंशाः शोध्याः यदा तु मध्यस्थितं लग्नं तदा स्वभोग्यांशा मध्ये क्षेप्यास्तदैव लग्नद्वितीयलग्नादारभ्याग्रिमराश्यंशाः शोध्याः एवं कृते सति लग्नस्य बहिःस्थितत्वे वा लग्नयोग एव भवतीत्याहुः ॥
Here some make up a reading of the words 'lagna-dvitiya-bhavanat'. They read two words in the fifth case: 'from the lagna (rising sign)' and 'from the 2nd house'. They say this. If the lagna is not within the signs between, add its travelled degrees in the middle. Then take away the degrees of the following signs starting from the lagna house itself. But when the lagna stands in the middle, add its own degrees still to travel in the middle. Then take away the degrees of the following signs starting from the 2nd from the lagna. They say that done this way, when the lagna stands outside, it simply comes to adding the lagna.
Simple meaning: Another view: they split 'from the 2nd house from the lagna' into 'from the lagna' and 'from the 2nd house', and use one for each case.
नैतद्रम्यम् ॥ यत ऋषिस्थानाभिषिक्तसमरसिंहवाक्ये प्रथमतः पाठांतरकल्पनमेव नोचितम् ॥ अथ कल्प्यमानेपि पाठे क्रमादितिपदाभावान्नाभिमतसिद्धिः रीतिरियं ग्रंथकर्तॄणां यत्र यथासंख्यं चिकीर्षितं तत्र तत्र क्रमाद्यथासंख्यंयथाक्रमंपदानि प्रयुज्यंते ॥
The other view is rejected: Samarasimha's words should not be changed, and without the word 'in order' it does not work.
अब्दा गजाश्वैस्त्रिरसैर्विभाजिता ऋणं विलिप्तासु शशीज्ययोः क्रमादिति भास्करः ॥
Example of the word 'in order' from Bhaskara: years divided by 78 and by 63 are subtracted from the Moon and from Jupiter, in that order.
अतः क्रमोक्तौ सत्यामेव यथोक्तार्थलाभो भवेत् ॥ क्रमपदाभावे विपरीतोप्यर्थः संभाव्येत ॥ यथा ॥ लग्नस्य मध्यगतत्वाभावे सति द्वितीयभवनादारभ्य शोधनं लग्नस्यांतर्भूते सति लग्नादारभ्य शोधनमित्यर्थत्वात् ॥
Without 'in order' the meaning could be reversed: outside, count from the 2nd house; inside, count from the lagna.