जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 3
योगाध्यायः
युक्तौमंदेनशूद्रादथभवतिविदावैश्यतोभास्करेणक्षत्राज्जातःसितेनत्रिदशपगुरुणाभूमिदेवात्प्रसूतः ॥दैत्येशेज्यौसपापौमदनरिपुधनस्थानगौचेत्परस्त्रीगामीव्योमारिपौस्तोगगनभवनगौतत्पितान्यारतःस्यात् ॥ ४ ॥
इन दोनों स्वामियों के साथ जुड़ा ग्रह उस व्यक्ति की पृष्ठभूमि बताता है, ऐसा कहा गया है। शुक्र और गुरु सातवें, छठे या दूसरे भाव में बुरे ग्रहों के साथ बैठ सकते हैं। तब व्यक्ति के विवाह में भरोसे की समस्या आ सकती है। दसवें और छठे भाव के स्वामी दोनों दसवें भाव में बैठ सकते हैं। तब उसके पिता के विवाह में भरोसे की समस्या आ सकती है।
सरल अर्थ: दोनों स्वामियों के साथ जुड़ा ग्रह उस व्यक्ति की पृष्ठभूमि बताता है। कुछ योगों से विवाह में भरोसे की समस्या आ सकती है।
मूर्तीशःपापयुक्तोधनसदनगतश्चेत्तदासज्जनस्त्रीसंयुक्तस्तत्पितास्याद्बलविहगयुताःकामशत्रुस्वनाथाः ॥
दूसरे भाव में लग्न का स्वामी बुरे ग्रहों के साथ हो तो पिता के विवाह में भरोसे की समस्या या परिवार में संदेह का संकेत हो सकता है।
लग्नाधीशेंदुपुत्रौक्षितितनयनिशानायकौक्वापिसंस्थौयुक्तौस्वर्भानुनावाभवतिहिमनुजःकेतुनाश्वेतकुष्ठी ॥
राहु या केतु के साथ कुछ जोड़ियाँ सफ़ेद कुष्ठ ला सकती हैं। सूर्य के साथ मंगल या शनि हो तो लाल या काला कुष्ठ।
ज्ञेयश्चंद्रेणगंडोजलजइहयुतोग्रंथिशस्त्रव्रणःस्याद्भूमीपुत्रेणपित्तंहिमकरतनयेनाथजीवेनरोगः ॥
लग्न के स्वामी के साथ जुड़ा ग्रह बीमारी बताता है: सूजन, घाव, पित्त की तकलीफ़, खराब पाचन या सुखाने वाला रोग।